Azalia ogrodowa - uprawa, przycinanie, rozmnażanie
Azalie ogrodowe (Rhododendron) to grupa rododendronów w większości o liściach sezonowych (zrzucanych na zimę). Charakteryzują się wyższą mrozoodpornością od zimozielonych różaneczników, dlatego azalie ogrodowe można uprawiać na terenie całej Polski. Zobacz, jak wygląda uprawa azalii w ogrodzie, jakie są wymagania tej rośliny oraz jakie zabiegi pielęgnacyjne wpływają na dobrą kondycję ogrodowych azalii.
Azalia ogrodowa w czasie kwitnienia
Fot. pixabay
Jak wygląda azalia ogrodowa?
W polskim klimacie do azalii ogrodowych zalicza się przede wszystkim azalie japońskie i azalie wielkokwiatowe. Są to ozdobne krzewy o luźnym lub zwartym pokroju, dorastające do 0,5-2 m wysokości przy podobnej szerokości, w zależności od gatunku i odmiany.
W przeciwieństwie do zimozielonych rododendronów, większość odmian azalii ogrodowych to rośliny zrzucające liście na zimę. Ich liście są miękkie, eliptyczne i lekko owłosione. Jesienią przebarwiają się na odcienie żółci, pomarańczu i czerwieni. Wyjątkiem są azalie japońskie o niższym, zwartym pokroju, które częściowo zachowują liście na zimę.
Największą ozdobą krzewów są liczne, lejkowate kwiaty zebrane w efektowne kwiatostany, u niektórych odmian pachnące. Kwiaty azalii ogrodowych występują w bogatej palecie barw, od bieli, przez róże, po intensywne żółcie, czerwienie i fiolety.
Azalia wielkokwiatowa 'Homebush'
Fot. depositphotos
Kiedy kwitnie azalia ogrodowa?
Termin kwitnienia azalii ogrodowych najczęściej przypada na okres od maja do czerwca, w zależności od gatunku, odmiany oraz warunków pogodowych. Pąki kwiatowe zawiązywane są latem poprzedniego roku. Azalie japońskie zwykle rozpoczynają kwitnienie nieco wcześniej, natomiast azalie wielkokwiatowe rozwijają kwiaty później, przed, lub równocześnie z rozwojem liści.
Jak duże rosną azalie?
Tempo wzrostu azalii ogrodowych wykazuje znaczne zróżnicowanie, co pozwala dobrać krzew do wielkości i charakteru ogrodu. Odmiany wielkokwiatowe osiągają zazwyczaj od 1-2 m wysokości, przyjmując pokrój wyprostowany lub rozłożysty, a ich roczny przyrost wynosi średnio od 15-25 cm.
Azalie japońskie mają wolniejsze tempo wzrostu i roczny przyrost rzędu 5-15 cm. Po wielu latach dorastają do 0,5-1,2 m wysokości przy podobnej szerokości, tworząc zwarte, poduszkowate formy. Trzeba pamiętać, że tempo wzrostu zależy także od warunków uprawy, w tym żyzności i wilgotności podłoża oraz dostępu światła.
Azalia japońska 'Babuschka'
Fot. ©Joanna Białowąs
Azalia ogrodowa - uprawa
Uprawa azalii ogrodowych sprawia wielu osobom problemy ze względu na specyficzne wymagania tych roślin. Choć są one mrozoodporne, ich płytki system korzeniowy łatwo ulega przesuszeniu, zaś do prawidłowego rozwoju roślina wymaga dobrze zakwaszonej gleby.
Jaka ziemia dla azalii ogrodowych?
Azalie ogrodowe to rośliny należące do rodziny wrzosowatych (Ericaceae) i tak samo, jak inni przedstawiciele tej rodziny, do prawidłowego rozwoju wymagają gleb kwaśnych (pH 4,0-5,5). Ziemia pod uprawę azalii powinna być średnio zwięzła lub lekkia, przepuszczalna i bogata w próchnicę. Gleba powinna być cały czas lekko wilgotna i dobrze napowietrzona.
Sadzenie azalii w ogrodzie
Przed sadzeniem krzewów, miejsce uprawy azalii trzeba odpowiednio przygotować. Należy wykopać dołek na głębokość 3 wysokości bryły korzeniowej. Spód dołka (do połowy wysokości) wypełnia się gruboziarnistym żwirem. Resztę przestrzeni wypełnia się specjalnym podłożem dla różaneczników i azalii.
Głębokość sadzenia azalii w ogrodzie powinna być taka sama, na jakiej roślina rosła w doniczce. Bryłę korzeniową obsypuje się ziemią wykopaną z dołka, którą wcześniej miesza się z torfem kwaśnym lub zakwaszonym kompostem (w proporcji 1:1). Posadzone rośliny należy obficie podlać miękką wodą i rozsypać na około nich 50-centymetrową warstwę ściółki z przekompostowanej kory sosnowej.
- Choroby i szkodniki azalii. Dlaczego liście azalii żółkną, brązowieją, schną i opadają?
- Dlaczego azalia ogrodowa nie kwitnie?
- Jakie azalie do ogrodu? Polecane odmiany azalii ogrodowych
Jak podlewać azalie?
Azalie ogrodowe mają wysokie wymagania wodne. Dlatego wiosną i latem (szczególnie w okresie suszy) wymagają regularnego i obfitego podlewania. Do podlewania azalii ogrodowych używa się miękkiej wody ze studni, stawu lub deszczówki. Przesuszenie podłoża, szczególnie na glebach lekkich, powoduje więdnięcie i przedwczesne opadanie liści oraz słabsze kwitnienie w kolejnym sezonie.
Azalia ogrodowa - stanowisko uprawy
Azalie ogrodowe mogą rosnąć w pełnym słońcu. W takich warunkach kwitną obficiej niż w cieniu, jednak wymagają wtedy bardzo obfitego podlewania. Azalie lubią miejsca osłonięte od wiatru i o dużej wilgotności powietrza. Bardzo dobrze rosną nad brzegami zbiorników wodnych i pod koronami wysokich drzew iglastych.
Azalia ogrodowa
Fot. pixabay
Czym nawozić azalie?
Azalie ogrodowe nawozi się małymi dawkami nawozów. Najlepiej zastosować nawozy wolno działające w niewielkich dawkach (młode krzewy 50-70 g/m², starsze - 70-90 g/m², odmiany karłowe i azalie japońskie - 25-40 g/m²). Odpowiednie są również nawy organiczne takie jak kompost i dobrze rozłożony obornik.
Azalia ogrodowa - zimowaie
Azalie wielkokwiatowe to krzewy zrzucające liście na zimę. Dzięki temu są bardzo wytrzymałe na niskie temperatury i nie wymagają okrywania przed nadejściem mrozów. Sprawia to, że doskonale nadają się do uprawy w częściach kraju o chłodniejszym klimacie. Okrywania na zimę mogą wymagać jednak zimozielone i półzimozielone azalie japońskie. Do tego celu zastosować należy przewiewny materiał, taki jak agrowółknina lub słoma.
Dodatkowo zimozielone azalie japońskie narażone są zimą na wystąpienie suszy fizjologicznej. W celu ochrony krzewów niezbędne jest ich ocienianie, stosuje się do tego osłony ze stroiszu świerkowego lub słomianych mat. Pamiętajmy także o podlewaniu roślin w zimie, w okresach odwilży.
Azalia ogrodowa - przycinanie
Azalie ogrodowe nie wymagają regularnego przycinania. Jednak dla poprawy kwitnienia, zagęszczenia krzewów lub nadania im ładnego kształtu, rośliny można przyciąć wczesną wiosną (przełom marca i kwietnia). Usuwa się wówczas około 20% zeszłorocznych pędów, a resztę skraca o 1/5 długości.
Gdy azalie zakończą kwitnienie, wyłamuje się palcami ich przekwitłe kwiatostany, jeszcze zanim zdążą zawiązać nasiona. Zasychające kwiatostany trzeba usuwać jak najwcześniej, do 3-4 tygodni po kwitnieniu, ponieważ w późniejszym terminie istnieje ryzyko uszkodzenia wyrastających młodych pędów. Zabieg ten sprzyja lepszemu krzewieniu się i zawiązywaniu większej liczby pąków kwiatowych.
W przypadku starszych azalii, które mają ogołocone pędy, stosuje się silne cięcie odmładzające. Skraca się wówczas wszystkie pędy na wysokości 30-40 cm nad ziemią. Przycięte krzewy należy obficie podlać i zasilić dawką nawozu. W ciągu 4-6 tygodni z pąków śpiących rozwiną się liczne młode pędy.
Azalia ogrodowa
Fot. pixabay
Dlaczego azalia ogrodowa gubi liście?
Utrata liści u azalii ogrodowej może być procesem naturalnym, sygnalizować błędy w uprawie lub choroby. W przypadku wielu odmian przebarwianie się i opadanie liści jesienią stanowi naturalny mechanizm adaptacyjny, ułatwiający przetrwanie zimy. Jeśli jednak azalia traci liście w trakcie sezonu wegetacyjnego lub w sposób gwałtowny, najczęstszą przyczyną są zaburzenia gospodarki wodnej.
Azalie mają płytki system korzeniowy i zarówno przesuszenie, jak i zalewanie korzeni może jej zaszkodzić. Przedwczesne opadanie liści u azalii może również wskazywać na zbyt wysoki odczyn podłoża (powyżej 5,5 pH), blokujący pobieranie składników odżywczych, uszkodzenia mrozowe lub rozwój chorób grzybowych. Również wiatr i słońce zimą mogą powodować tzw. suszę fizjologiczną, która objawia się brązowieniem, zwijaniem i opadaniem liści z powodu braku możliwości pobrania wody z zamarzniętego podłoża. Utrzymanie kwaśnego, stale lekko wilgotnego podłoża oraz odpowiednie ściółkowanie ogranicza ryzyko utraty liści przez azalię.
Azalia ogrodowa - rozmnażanie
Azalie ogrodowe można łatwo rozmnożyć za pomocą sadzonek zielnych, które pobiera się w czerwcu (azalie wielkokwiatowe) i lipcu (azalie japońskie). Sadzonki pobiera się z młodych, jednorocznych pędów. Najlepsze są takie, które są lepkie w dotyku i mają jeszcze nie do końca wybarwione liście. Pędy wyłamuje się z piętką starego drewna z pędów głównych lub bocznych. Sadzonki powinny mieć pąk wierzchołkowy, ale nie kwiatowy i długość od 6 do 10 cm.
Sadzonki azalii ukorzenia się w kuwetach, skrzynkach lub wielodoniczkach w wilgotnym, przekompostowanym torfie wysokim zmieszanym z piaskiem w proporcji 3:1. Przed umieszczeniem sadzonek w podłożu, zanurza się je w ukorzeniaczu. Pojemniki z sadzonkami okrywa się folią i ustawia w miejscu z dużą ilością rozproszonego światła. Optymalna temperatura ukorzeniania sadzonek to 18-24°C. Ukorzenianie sadzonek trwa 6-8 tygodni. Przez ten czas podłoże powinno być stale umiarkowanie wilgotne. Młode rośliny nadają się do posadzenia w ogrodzie wiosną następnego roku, po wcześniejszym ich zahartowaniu.
Przeczytaj również:
- Azalia w doniczce - uprawa, pielęgnacja, podlewanie. Jak dbać o azalię doniczkową?
- Dlaczego rododendron nie kwitnie?
- Nawożenie rododendronów. Jaki nawóz do rododendronów wybrać?
Opracowano na podstawie:
1. E. i M. Chojnowscy, Azalie, Różaneczniki, Wrzosy i inne wrzosowate, Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2011, str. 28-33, 40-47, 53-55, 147-150;
2. P. Lachota, Różaneczniki i azalie, Działkowiec nr 6 (706), str. 6-7;
3. Praca zbiorowa pod red. J. Filipczak, Katalog roślin, Agencja Promocji Zieleni Sp. z o.o., Warszawa 2011, str. 180.
