Akebia pięciolistkowa, Akebia quinata - odmiany, uprawa, cięcie
Akebia pięciolistkowa (Akebia quinata) to bardzo atrakcyjne pnącze o ciekawych i przyjemnie pachnących kwiatach. Uprawa akebii pięciolistkowej jest dość łatwa o ile wybierze się odpowiedni gatunek i odmianę akebii, a także zapewni odpowiednie cięcie, od którego zależy ładny pokrój rośliny. Jest też ważny powód aby w ogrodzie posadzić choć dwie akebie. Oto sekrety uprawy czekoladowego pnącza!
Akebia pięciolistkowa - Akebia quinata
Fot. ©PoradnikOgrodniczy.pl
Praktycznie w każdym przydomowym ogrodzie sadzone są pnącza. Przeważnie lubujemy się w sprawdzonych już roślinach zatem wśród naszych rabat i przy murach królują często powojniki, wiciokrzewy, bluszcze, winobluszcze oraz inne znane nam pnącza. W tym gąszczu różnorakich roślin z pewnością powinna znaleźć się akebia. Jest to pnącze, które swą wyjątkowością podbiło już serca wielu ogrodników. Należy bowiem do ciekawych roślin ogrodowych, które mają piękne i nietypowe kwiaty.
Akebia szczególnie nadaje się na roślinę osłonową. Można nią obsadzać altany, pergole i inne podpory pod pnącza. Akebia może mieć również zastosowanie jako roślina okrywowa. Dobrze się sprawdzi na dużych powierzchniach.
Akebia pięciolistkowa - uprawa
Akebia należy do rodziny krępieniowatych i do naszego kraju przywędrowała aż z Japonii, Chin i Korei. Akebia to pnącze łatwe w uprawie. Nie ma specjalnych wymagań glebowych. Poradzi sobie praktycznie na każdej glebie, nawet przeciętnej. Dobrze znosi przesychanie oraz okresowe zalewanie. Jednak znacznie lepiej rośnie na ziemiach przepuszczalnych i dobrze zdrenowanych, niż na ciężkich i gliniastych. Jeśli chodzi o stanowisko dla akebii to rośnie ona dobrze w każdym miejscu, poza bardzo cienistym i nadmiernie gorącym
Akebia pięciolistkowa - zimowanie
W naszym kraju uprawiane są dwa gatunki tej rośliny, akebia pięciolistkowa (Akebia quinata) oraz akebia trójlistkowa (Akebia trifoliata). Bardziej mrozoodporna jest akebia pięciolistkowa (zaliczana jest do strefy mrozoodporności roślin 6A), dlatego to ona zazwyczaj polecana jest do nasadzeń w ogrodach przydomowych.
Akebia quinata dobrze znosi nasze zimy, ale w te ostre i wyjątkowo mroźne może przemarzać do granicy śniegu. Na szczęście nie ma się co martwić, gdyż wiosną od razu od podstawy wybija nowe pędy. Ochrony przeciwmrozowej wymagają jedynie młode rośliny.
Jak szybko rośnie akebia?
Akebia pięciolistkowa rośnie bardzo szybko. W zależności od warunków potrafi w ciągu sezonu przyrosnąć od jednego do trzech metrów. Natomiast docelowo dorasta od pięciu do dziesięciu metrów wysokości. Jest to pnącze półzimozielone, całkowicie zrzuca liście gdy temperatura spadnie poniżej -15°C. Liście akebii pięciolistkowej są palczasto złożone z pięciu skórzastych, owalnych listków. Gdy są młode mają zieloną barwę o purpurowo-fioletowym odcieniu, a gdy starsze, są ciemnozielone.
Akebia pięciolistkowa - Akebia quinata
Fot. pixabay
Jak kwitnie akebia?
Akebia pięciolistkowa jest rozdzielnopłciowa i jednopienna. Znaczy to, że kwiaty rodzaju męskiego i żeńskiego znajdują się na tej samej roślinie. Kwiaty akebii pojawiają się pod koniec kwietnia lub na początku maja. Mają bardzo przyjemny i nietypowy cynamonowo-korzenny zapach. Kwiaty żeńskie zwisają na długich szypułkach, mają około 3 cm średnicy. W Stanach Zjednoczonych pnącze to często nazywane jest czekoladowym pnączem ze względu na barwę kwiatów, które po otwarciu mają purpurowe działki.
Zdecydowanie mniejsze są kwiaty męskie, jest ich za to dużo więcej. Są jasnoróżowe i wyrastają na krótkich szypułkach. Poza kwiatami akebia ma też bardzo atrakcyjne owoce i są one jadalne. Owoce akebii dojrzewają jesienią, w październiku. Mają barwę purpurowo-fioletową i są pokryte woskowatym nalotem. Ich miąższ w smaku przypomina melona. Jednak żeby pnącze miało owoce, w ogrodzie powinny rosnąć przynajmniej dwa egzemplarze tej rośliny.
Akebia pięciolistkowa - cięcie
Akebia pięciolistkowa wymaga cięcia w celu zagęszczenia. Po posadzeniu w ogrodzie przycina się ją na 30-40 cm wysokości. Następnie wybieramy 5-7 silnych pędów i podwiązujemy je systematycznie do podpory, aż do momentu, gdy zaczną się same owijać. Dalsze cięcie akebii nie jest konieczne. Ograniczamy się jedynie do usuwania wiosną uszkodzonych i przemarzniętych po zimie pędów. Możemy też skracać pędy akebii, gdy się za bardzo rozrośnie.
Akebia po około 4-5 latach zaczyna się ogałacać od dołu i wtedy trzeba ją odmłodzić, wykonując tzw. cięcie odmładzające akebii. Wykonujemy wówczas silne cięcie, które najlepiej przeprowadzić w marcu. Przycinamy roślinę albo na silny szkielet, albo nawet w razie konieczności na 30-50 cm nad ziemią. Zabieg ten pobudzi roślinę do wypuszczenia nowych młodych pędów.
Akebia pięciolistkowa - odmiany
Polecane odmiany akebii pięcioliskowej:
Akebia pięciolistkowa 'Alba' (inaczej 'Shirobana')- posiada zarówno kwiaty męskie i żeńskie w białym kolorze, a owoce są biało-zielone. Odmiana akebii 'Alba' rośnie wolniej od gatunku, przyrastając rocznie zaledwie o 1 do 2 m i osiągając maksymalnie nie więcej jak 5 do 6 m wysokości.
Akebia pięciolistkowa 'Rosea' - posiada biało-różowe kwiaty.
Akebia pięciolistkowa 'Silver Bells' - męskie kwiaty są białe z różowo-purpurowym pręcikiem, a kwiaty żeńskie są jasnoróżowo-purpurowe z ciemnoczekoladowym słupkiem.
Akebia pięciolistkowa 'Variegata' - odmiana ta ma charakterystyczne liście pokryte białymi plamkami. Kwiaty są jasnoróżowe. Odmiana ta ma tendencję do rewersji czyli powrotu do formy matecznej, dlatego gdy zacznie wytwarzać pędy z wyłącznie zielonymi liśćmi wtedy należy je usunąć, w przeciwnym wypadku zdominują roślinę.
Akebia pięciolistkowa a trójlistkowa - różnice
Akebia trójlistkowa niewiele różni się od akebii pięciolistkowej. Także posiada palczaste liście, ale złożone z trzech listków. Listki akebii trójlistkowej są trochę większe, cieńsze i jaśniejsze niż u akebii pięciolistkowej. Akebia trójlistkowa ma także większe są owoce. Ta akebia jest też bardziej wrażliwa na mróz, dlatego jest znacznie rzadziej polecana niż akebia pięciolistkowa. Wymaga sadzenia w miejscach osłoniętych, wyłącznie w ogrodach położonych w najcieplejszych rejonach kraju. Poza tym prowadzi się ją i pielęgnuje identycznie jak akebię pięciolistkową.
Dlaczego akebia nie kwitnie?
Brak kwitnienia akebii może być spowodowany błędami w pielęgnacji lub związany z czynnikami fizjologicznymi. Najczęstsze przyczyny to:
- Zbyt mało słońca - akebia wymaga dobrego nasłonecznienia. Jeśli rośnie w głębokim cieniu, cała energia kierowana jest na rozwój liści zamiast na zawiązywanie pąków kwiatowych.
- Nieodpowiednie cięcie - pąki kwiatowe zawiązują się na pędach zeszłorocznych. Przycinanie pędów wczesną wiosną, przed kwitnieniem może spowodować usunięcie pąków. Cięcie należy więc przeprowadzać dopiero po zakończeniu kwitnienia.
- Nadmiar azotu - zbyt obfite nawożenie azotowe powoduje gwałtowny przyrost masy liściowej kosztem kwitnienia. Zaleca się stosowanie nawozów z większą dawką fosforu i potasu np. nawozu do roślin kwitnących.
- Młody wiek rośliny - akebia potrzebuje czasu na osiągnięcie dojrzałości. Pierwsze kwiaty pojawiają się dopiero po ok. 3 latach od posadzenia.
- Warunki pogodowe - pąki są wrażliwe na nagłe wahania temperatur późną zimą i wczesną wiosną. Jeśli pojawiają się ciepłe okresy, które stymulują rozwój pąków a po nich nastąpią przymrozki, mogą one zostać uszkodzone przez mróz.
- Stres siedliskowy - niewłaściwe warunki glebowe, np. podłoże bardzo podmokłe lub skrajnie suche, osłabiają ogólną kondycję rośliny i ograniczają kwitnienie.
- Brak zapylenia krzyżowego - choć akebia jest samopylna, wiele odmian w obecności drugiego egzemplarza lepiej zawiązuje pąki kwiatowe. Do zawiązania owoców także potrzebny jest drugi okaz.
Przeczytaj także:
- Glicynia, wisteria - uprawa, cięcie, dlaczego nie kwitnie
- Bluszcz pospolity Hedera helix - uprawa, rozmnażanie, cena, odmiany
- Cytryniec chiński - właściwości, uprawa, przepisy na przetwory
Opracowano na podstawie:
1. Szczepan Marczyński, Clematis i inne pnącza ogrodowe, Multico Oficyna Wydawnicza, 2008, str. 93-95;
2. Helmut Pirc, Wszystko o cięciu drzew i krzewów, Świat Książki, 2010, str: 248-250;
3. Katalog roślin - drzewa krzewy byliny, praca zbiorowa, Agencja Promocji Zieleni Sp. z o.o., Warszawa 2016, s. 288.
Przeczytaj również:
