Winobluszcz pięciolistkowy, trójklapowy czy zaroślowy. Który wybrać?

Winobluszcz to rodzaj pnączy należący do rodziny winoroślowatych (Vitaceae), obejmujący 10 gatunków, rosnących w stanie naturalnym w Ameryce Północnej i wschodniej Azji. W naszych ogrodach uprawiane są zazwyczaj 3 z nich - winobluszcz pięciolistkowy, winobluszcz trójklapowy oraz winobluszcz zaroślowy. Pnącza te są bardzo popularne, zazwyczaj niezawodne w uprawie, a jesienią ich liście przebarwiają się we wspaniałych odcieniach czerwieni. Czym się różnią i które z nich wybrać do ogrodu?

winobluszcz pięciolistkowy
Winobluszcz pięciolistkowy

Winobluszcz pięciolistkowy (Parthenocissus quinquefolia), nazywany także "dzikim winem", jest najczęściej sadzonym gatunkiem. Jego zaletą jest całkowita mrozoodporność oraz duża odporność na zanieczyszczenia powietrza, przez co świetnie sprawdza się w miastach. Winobluszcz pięciolistkowy radzi sobie zarówno na stanowiskach słonecznych jak i zacienionych, a jego wymagania glebowe też nie są wygórowane. Liście są dłoniastozłożone z pięciu listków. Poszczególne listki osiągają do 10 cm długości, są ząbkowane na brzegu i zwykle nagie. Intensywnie zielone liście jesienią przebarwiają się na czerwono, stanowiąc wspaniałą dekorację podpór lub ścian, po których wpinają się rośliny. Bywa, że winobluszcz ten wspina się na budynki na wys. nawet 20 m.

Czasem wyodrębnia się jego odmianę murową - winobluszcz pięciolistkowy Murorum, która ma silniejszą zdolność czepiania się ścian. Szukając bardziej oryginalnych odmian, warto zwrócić uwagę na 'Star Showers' o atrakcyjnych białopstrych liściach. Jej wzrost jest znacznie ograniczony, może wspinać się jedynie na wysokość 3 - 6 m. Wymaga też mniej nasłonecznionych stanowisk.

Z winobluszczem pięciolistkowym bywa często mylony winobluszcz zaroślowy (Parthenocissus inserta), któremu także przypisuje się nazwę "dzikie wino", posiadający niemal identyczne liście i równie mrozoodporny. Jednak winobluszcz zaroślowy nie ma aż tak dobrze wykształconej zdolności czepiania się i nie może być prowadzony przy ścianach budynków. Aby móc się owijać wąsami czepnymi, wymaga podpory pod pnącza o niewielkim przekroju, takiej jak siatka ogrodzeniowa czy drobna kratka drewniana. Warto o tym pamiętać podczas zakupów aby pod murek czy ścianę wybrać właściwy gatunek "dzikiego wina".

winobluszcz trójklapowy
Winobluszcz trójklapowy

Jednak najlepiej wykształcone zdolności czepne ma winobluszcz trójklapowy (Parthenocissus tricuspidata), wytwarzający wąsy czepne zakończone przylgami pozwalającymi mu wspinać się po niemal całkowicie gładkich ścianach czy murkach ogrodzeniowych. Dodatkowo jego liście układają się dość regularnie dachówkowato, przez co okryta ściana nie wilgotnieje w czasie deszczu. Warto jednak pamiętać, że jeżeli będziemy chcieli go kiedyś usunąć, jego przylgi będą odchodzić dość ciężko. Winobluszcz trójklapowy ciężko pomylić z dwoma wcześniej opisanymi gatunkami, gdyż jego liście są zupełnie inne - pojedyncze, na krótkopędach trójklapowe, a na długopędach eliptyczne z falistowrębnym brzegiem. Liście te są sztywne i błyszczące, od spodu na nerwach mogą być pokryte lekkim owłosieniem. Jesienią, podobnie jak u w/w gatunków, liście winobluszczu trójklapowego również wspaniale przebarwiają się w odcieniach czerwieni. Bardzo ciekawy jest proces ich opadania na okres zimowy. Przebiega on dwustopniowo - najpierw same blaszki liściowe, a dopiero potem ogonki.

Dzięki doskonałej samoczepności i dachówkowatemu ułożeniu liści, uszczelniającemu przed deszczem, winobluszcz trójklapowy byłby idealnym pnączem na mury i ściany, gdyby nie jego słabsza mrozoodporność. Możemy go sadzić jedynie przy ścianach od strony południowej lub zachodniej, na stanowiskach ciepłych i zacisznych, osłoniętych od wiatrów. Przed nadejściem zimy nasady pędów młodych roślin warto dodatkowo okryć kopczykiem usypanym z ziemi. Do usypania kopczyka może poslużyć też mielona kora ogrodowa.

winobluszcz trójklapowy
Winobluszcz trójklapowy jesienią

Rozglądając się za winobluszczem trójklapowym, warto poszukać odmiany 'Veitchii', o liściach nieco drobniejszych niż u gatunku, lub odmiany 'Lowii', o jeszcze bardziej drobnym ulistnieniu. Atrakcyjne duże liście, z unerwieniem przebarwionym na czerwono, posiada z kolei odmiana 'Green Spring'.

Kończąc przegląd gatunków i odmian winobluszczy, warto też zwrócić uwagę, że zarówno winobluszcz pięciolistkowy, jak i winobluszcz zaroślowy, posadzone bez podpory, sprawdzą się doskonale jako rośliny okrywowe. Mogą pokrywać znaczne powierzchnie, zarówno w miejscach słonecznych jak i zacienionych. Świetnie radzą sobie pod drzewami, gdzie często niedomaga trawnik.

Przeczytaj również:

Bluszcz pospolity Hedera helix - uprawa, rozmnażanie, cena, odmiany
Bluszcz pospolity Hedera helix to niezastąpione pnącze w naszych ogrodach i parkach. Jest mało wymagający i bardzo efektowny dzięki swoim zimozielonym liściom. Może się wspinać po ogrodzeniach, murkach czy pniach starych drzew, a także być wykorzystywany jako roślina okrywowa. Dowiedz się ja wygląda uprawa bluszczu pospolitego, jakie są najlepsze odmiany bluszczu i cena ich sadzonek, jak wygląda rozmnażanie bluszczu. Więcej...

akebia quinataAkebia quinata - jak uprawiać czekoladowe pnącze?
Akebia to bardzo atrakcyjne pnącze o ciekawych i przyjemnie pachnących kwiatach. Jest łatwa w uprawie o ile wybierze się odpowiedni gatunek i odmianę, a także zapewni odpowiednie cięcie, od którego zależy ładny pokrój rośliny. Jest też ważny powód aby w ogrodzie posadzić choć dwie akebie. Oto sekrety uprawy czekoladowego pnącza - wszystko co trzeba o nim wiedzieć. Więcej...

Wiciokrzew - odmiany, uprawa, rozmnażanie, choroby
Wiciokrzew, czasem określany też jako suchodrzew, to jedno z najcenniejszych pnączy ogrodowych. Doskonale wygląda na wszelkich podporach, na trejażach czy pergolach. Świetnie prezentuje się przy ścianach, jak i na altanach ogrodowych. Pnącze to może zwarcie porastać płot, tworząc przy tym piękną ścianę zieleni, która dodatkowo wyciszy nasz ogród i ochroni go przed wiatrem. Jak wygląda uprawa wiciokrzewu oraz które odmiany są najlepsze do ogrodu? Więcej...

Opracowano na podstawie: P. Latocha, Winobluszcze, Działkowiec, Nr 10/2009, s. 10-12 oraz Wielka ilustrowana encyklopedia roślin ogrodowych, Reader's Digest Przegląd Sp. z o.o., Warszawa 2004, s. 454.