Wciornastki - objawy, zwalczanie

Wciornastki to owady z aparatem gębowym kłująco-ssącym, żywiące się głównie sokami i tkankami roślinnymi. Powodują przy tym rozmaite uszkodzenia na roślinach uprawnych. O ile w uprawie roślin doniczkowych w mieszkaniach i na balkonach z rozpoznaniem takich szkodników jak mączlik szklarniowy (popularnie nazywany "białą muszką"), mszyce i czerwce, zazwyczaj nie mamy problemu, o tyle rozpoznanie wciornastków jest dość kłopotliwe. Zobacz jakie są objawy żerowania wciornastków, poznaj sprytną metodę aby ze 100% pewnością rozpoznać te szkodniki oraz upewnij się jakie są najlepsze sposoby na zwalczanie wciornastków w uprawie roślin doniczkowych.

wciornastek zachodni
Wciornastki to drobne owady, żywiące się głównie sokami i tkankami roślinnymi. Na fot. jeden z najbardziej uciążliwych - wciornastek zachodni.

Wciornastki - objawy

Szkodniki te mogą powodować dość zróżnicowane i nietypowe zniszczenia na roślinach doniczkowych. Objawy żerowania wciornastków najczęściej widoczne są na liściach i kwiatach. Mogą to być drobne, jasne plamki lub srebrzystość na powierzchni liści, zbrunatnienia nasadowych części liści, skorkowacenia (strupiaste powierzchnie), rozmaite przebarwienia i deformacje kwiatów. W obrębie plam powstających na liściach można też często zaobserwować czarne grudki - odchody wciornastków.

Jak upewnić się czy mamy do czynienia z wciornastkami? Najprostszy sposób to podłożenie białej kartki pod liście i kwiaty roślin, na których podejrzewamy żerowanie wciornastków. Następnie energicznie potrząsamy i sprawdzamy co spadło na kartkę. Jeżeli w ciągu kilku sekund pojawią się na kartce około 1 mm długości szybko poruszające się ciemne lub żółte "kreseczki", a do tego będzie ich dość dużo, to znak, że mamy do czynienia właśnie z wciornastkami. Aby dokładniej przyjrzeć się szkodnikom, warto użyć szkła powiększającego (dla zaobserwowania cech pozwalających rozpoznać gatunek wciornastka, potrzeba lupy powiększającej przynajmniej 10-krotnie).

Na kwiatach doniczkowych, uprawianych w mieszkaniach, bardzo często występuje wciornastek cieplarek (Parthenothrips dracaenae). Zazwyczaj atakuje figowce, palmy i bluszcze. Owady długości do 1,5 mm mają barwę żółto-brązową. Czułki są 7-członowe, w większej części żółte. Skrzydła przednie są przezroczyste, z wyjątkiem trzech brązowych przepasek.

Kolejny kandydat to wciornastek szklarniowiec (Heliothrips haemorrhoidalis). Osobniki dorosłe mają długość ok. 1,5 mm, barwę ciemnobrązową z wyraźnie jaśniejszym odwłokiem. Czułki są 8-członowe, żółte, a skrzydła jednolicie jasne. Szkodnik ten często bywa zawlekany z roślinami pochodzącymi z importu.

Wciornastek tytoniowiec (Thrips tabaci) to owad o długości około 1,2 mm. Jego ciało ma żółty kolor wiosną i latem, a jesienią - brązowy. Czułki są 7-członowe, zabarwione częściowo lub całkowicie na brązowo. Występuje na szparagu Sprengera, goździkach, gerberach i chryzantemach.

Najgroźniejszy jednak jest wciornastek zachodni (Frankliniella occidentalis), który występuje powszechnie w uprawach szklarniowych zarówno roślin ozdobnych jak i warzyw. Przenosi groźny wirus TSWV, powodujący degenerację roślin. Szkodnik ten szybko się namnaża i jest trudny do zwalczenia zarówno preparatami owadobójczymi jak i metodami biologicznymi. Owady mają długość około 1,7 mm i występują w dwóch formach barwnych: wiosną i latem są żółto-pomarańczowe, z brązowawą głową, a jesienią są ciemniejsze, z brązowym tułowiem. Ich czułki są 8-członowe.

To oczywiście nie wszystkie wciornastki, jakie mogą się pojawić na roślinach doniczkowych ale te 4 występują najczęściej. Rzadziej na anturium pojawia się wciornastek anturiowiec (Chaetanaphothrips orchidii), a na storczykach występuje wciornastek orientalny (Thrips palmi). Szkodnik ten może występować również na goździkach, chryzantemach i ketmiach.

Wciornastki - zwalczanie

Dostępnych jest sporo preparatów do zwalczania wciornastków, jednak w warunkach uprawy roślin w mieszkaniu wybór jest ograniczony, ze względu na szkodliwość i toksyczność środków ochrony roślin dla ludzi. Powinniśmy sięgać jedynie po preparaty bezpieczne, przeznaczone do użycia amatorskiego w uprawie kwiatów doniczkowych i balkonowych.

Takim preparatem bez wątpienia jest Agricolle, występujący w postaci koncentratu oraz wygodnego, gotowego do użycia sprayu. Jest to preparat pochodzenia naturalnego, oparty na wyciągu z glonów, działający kontaktowo poprzez odcięcie owada od powietrza. Zwalcza również mszyce, przędziorki, wełnowce i tarczniki.

Warto sięgnąć również po pałeczki nawozowo-owadobójcze Provado Combi Pin 02 PR. Zawierają one środek o działaniu żołądkowym i kontaktowym przeznaczony do zwalczania mszyc, wciornastków, mączlika szklarniowego, czerwców (wełnowce, tarczniki, miseczniki) i przędziorków występujących na roślinach ozdobnych uprawianych w pomieszczeniach zamkniętych. Zakres działania tego preparatu jest zatem bardzo duży. Pałeczki wciska się w glebę tak aby zostały całkowicie zakryte.

W uprawie amatorskiej do zwalczania wciornastków można też zastosować preparat z serii ABC, dostępny w formie spryskiwacza, Obsydian 01 AL. Poza wciornastkami, preparat zwalcza też mszyce i mączlika szklarniowego.

Oczywiście wciornastki atakują nie tylko rośliny doniczkowe ale także szereg roślin ozdobnych i uprawnych w ogrodach i szklarniach. Tu do ich zwalczania można użyć także takie preparaty jak: Confidor 200 SL, Mospilan 20 SP i Sumi-Alpha 050 EC.

Przeczytaj również:

Mączlik szklarniowy - domowe sposoby, zwalczanie naturalne i chemiczneMączlik szklarniowy - domowe sposoby, zwalczanie naturalne i chemiczne
Rój białych muszek nad doniczką z surfinią lub pelargonią to znak, że rośliny zaatakował mączlik szklarniowy. Poznaj najlepsze naturalne i chemiczne metody zwalczania mączlika szklarniowego. Oto proste domowe sposoby na mączlika, które uwolnią nas od tego szkodnika w uprawie roślin doniczkowych w mieszkaniu i na balkonie! Więcej...

Domowe sposoby na mszyceDomowe sposoby na mszyce
Naturalne domowe sposoby na mszyce to rozwiązanie dla wszystkich tych osób, które unikają stosowania chemicznych środków ochrony roślin. Mszyce to uciążliwe i bardzo powszechne szkodniki. Występują w ogrodach ozdobnych, na warzywach, a nawet na kwiatach domowych. Mszyce wysysają soki z roślin, zanieczyszczają je spadzią i przenoszą groźne wirusy. Dlatego ważna jest szybka reakcja i zwalczenie mszyc, gdy tylko się pojawią. Więcej...

szkodniki roślin doniczkowychSzkodniki roślin doniczkowych
Szkodniki roślin doniczkowych mogą atakować wiele różnych kwiatów uprawianych w mieszkaniach. Często szkodniki pojawiają się mimo starannej pielęgnacji roślin i zapewnienia kwiatom idealnych warunków do wzrostu. Skąd się biorą i jaki zniszczeń mogą dokonać? Oto najczęściej występujące szkodniki roślin doniczkowych oraz sprawdzone metody ich zwalczania. Więcej...

Opracowano na podstawie: K. Wiech, Wciornastek - niewidzialny przeciwnik, Kwiaty, Nr 1/2002, s. 27; G. Łabanowski, Wciornastki na szklarniowych roślinach ozdobnych, Hasło Ogrodnicze, Nr 3/2004. Autorem fotografii jest Frank Peairs, Colorado State University, Bugwood.org, fotografia publikowana na licencji CC-BY-3.0, źródło: Wikimedia Commons.