Szklarnie, tunele i inspekty.
Co najbardziej przyda się w ogrodzie?
) Drewniany inspekt jest łatwy do samodzielnego wykonania. Od góry inspekt przykryty jest oknem ze szklaną szybą, które oprócz całkowitego otwierania, musi mieć też możliwość lekkiego uchylania. To pozwoli wietrzyć i hartować naszą rozsadę. ) Inspekt szklany dwuspadowy, ustawiony bezpośrednio na grządce. Okna uchylają się z dwóch stron, a do sadzonek dociera więcej światła. Spełnia rolę "mini szklarni". ) Niski tunel foliowy możemy zbudować samodzielnie. Swobodne wietrzenie możliwe dzięki zwijanej folii. A w razie potrzeby tunel demontujemy lub przestawiamy w inne miejsce.  Jeżeli potrzebujemy tunel większych rozmiarów, lepiej kupić tunel gotowy do samodzielnego montażu. Jest to solidna konstrukcja, prezentująca się estetycznie. Zobacz ofertę... ) Szklarnia jest znacznie droższa w budowie. Jest jednak też konstrukcją solidniejszą, na długie lata. Widoczna na zdjęciu szklarnia niefortunnie została zbudowana pod drzewem, przez co może docierać do jej wnętrza zbyt mało światła. ) Szklarnie są bardziej wytrzymałe od tuneli, co pozwala montować w nich różne urządzenia, takie jak stoły do produkcji rozsad, półki, pojemniki podwieszane, czy instalację zraszającą. W solidnych tunelach można wprawdzie też montować podobne urządzenia, konstrukcje te mają jednak charakter raczej tymczasowy. |
Szklarnie, tunele lub inspekty przydadzą się w niemal każdym ogrodzie. Pozwalają chronić nasze rośliny przed przymrozkami, wiatrami, deszczem i gradem, co wydłuża możliwy okres uprawy od wczesnej wiosny do późnej jesieni (a w ogrzewanych szklarniach - nawet zimą). Pod osłonami szybciej nagrzewa się gleba i powietrze. Dzięki temu, bez konieczności dodatkowego ogrzewania, możemy uprawiać rośliny ciepłolubne, czy też przyspieszyć kiełkowanie nasion i wzrost roślin.
Każda z wymienionych trzech rodzajów osłon ma nieco inne zastosowanie i najlepiej było by mieć w ogrodzie wszystkie trzy. Z reguły jednak nie możemy na to sobie pozwolić ze względu na brak miejsca i ograniczone środki finansowe. W jakich sytuacjach zatem najbardziej przydatny dla nas będzie inspekt, tunel foliowy, a kiedy szklarnia?
Inspekty do każdego ogrodu
Niski inspekt ustawiamy na równym terenie. Warto wybrać takie miejsce, w którym nie będzie przeszkadzał w wykonywaniu innych czynności w ogrodzie. Powinien stać z dala od drzew, by korony nie rzucały na niego cienia.
Inspekty są też niedrogie i dość łatwe do samodzielnego wykonania. Dzięki inspektom możliwa jest uprawa roślin przez cały rok. Są one przydatne głównie wczesną wiosną do hartowania roślin przenoszonych ze szklarni do gruntu, do produkcji rozsady roślin charakteryzujących się długim okresem wegetacji (np. pomidorów) czy też aby przyspieszyć plonowanie (np. u kalafiorów czy ogórków).
Jak wygląda inspekt? Jest to coś w rodzaju "miniaturowej szklarni". Przeważnie jest to drewniana skrzynia, choć czasem może być z betonu lub tworzyw sztucznych, nakryta oknami inspektowymi. Inspekt może być na stałe przytwierdzony do podłoża lub przenośny.
Drewniany inspekt jest łatwy do samodzielnego wykonania. Drewno ma tą zaletę, że dobrze trzyma ciepło. Jest też materiałem pochodzenia naturalnego i dzięki temu dobrze pasującym do innych elementów ogrodu. Aby inspekt był trwalszy, drewno trzeba zakonserwować impregnatem i pomalować. Od góry inspekt przykryty jest oknem ze szklaną szybą, choć można go też nakryć folią. Okna, oprócz całkowitego otwierania, muszą mieć też możliwość lekkiego uchylania, aby było możliwe wietrzenie gdy jest zbyt ciepło, oraz gdy hartowane rośliny stopniowo przyzwyczajamy do warunków panujących na zewnątrz. Wówczas okna uchylamy w ciepłe, słoneczne dni, a na noc, gdy robi się chłodniej, zamykamy. Okna inspektu mogą opadać na jedną stronę, wówczas powinna być to strona południowa. Czasem można też spotkać inspekty dwuspadowe, tzw. belgijki.
Aby inspekt był przydatny w ogrodzie, powinien mieć wymiary nie mniejsze niż 0,6 x 1,2 m. Nie bez znaczenia jest też wysokość inspektu, szczególnie jeśli chcemy w nim uprawiać rośliny w doniczkach czy wyższe warzywa.
Najwięcej zastosowań mają tzw. inspekty zimne, czyli nieogrzewane. Ale inspekty można też ogrzewać, i to bez użycia jakichkolwiek urządzeń grzewczych. Wystarczy jako najniższą warstwę podłoża zastosować obornik koński, który rozkładając się wytworzy sporo ciepła i ogrzeje glebę podczas kiełkowania nasion. Na warstwie obornika układamy suche liście lub sieczkę słomianą. Całość dobrze ubijamy, a na wierzch sypiemy warstwę żyznej ziemi, do której wysiewamy nasiona. Ta metoda podgrzewania bardzo przydaje się podczas wiosennej produkcji rozsady warzyw lub kwiatów jednorocznych. Innym sposobem ogrzewania inspektu może być np. instalacja z ciepłą wodą.
Jak wspomniałem na początku artykułu, ze względu na niewielkie rozmiary inspektów można dla nich łatwo znaleźć miejsce na działce i można je przestawiać. Ale niewielkie rozmiary niosą ze sobą też ograniczenia. W inspekcie nie zmieści nam się zbyt wiele roślin, a gdy wyrosną one wyższe, trzeba będzie sadzonki wreszcie przesadzić do gruntu. Jeżeli potrzebujemy więcej miejsca pod osłonami, aby np. uprawiać pod nimi rośliny przez cały sezon, przyda się tunel lub szklarnia.
Tunel czy szklarnia?
Zdecydowanie częściej spotykane są tunele foliowe. Jak sądzę, decydują o tym przede wszystkim niższe koszty budowy tunelu. Niewielki tunel nisko możemy wykonać sami. Dostępne są też w sprzedaży różnej wielkości gotowe tunele foliowe. Ich cena uzależniona jest od rozmiarów - długości, szerokości i wysokości. Dostępna jest gama rozmaitych rozmiarów i kształtów tuneli, każdy więc znajdzie coś odpowiedniego do swojego ogrodu. Zobacz...
Tunele są konstrukcjami znacznie lżejszymi od szklarni, głównie ze względu na pokrycie ich powierzchni folią polietylenową. Pozwala to na łatwy ich demontaż i przenoszenie tunelu w inne miejsce. Jest to ogromna zaleta tuneli. Otóż pod osłonami, wydłużając okres uprawy, znacznie intensywniej eksploatujemy glebę. Powoduje to, iż glebę trzeba dość często wymieniać. Możemy tego uniknąć, przestawiając tunel w inne miejsce, gdzie gleba jest w lepszym stanie.
Uwaga! Wybierając lokalizację dla tunelu lub szklarni, pamiętajmy, iż zgodnie z regulaminem ROD - "szklarnia i tunel foliowy powinny być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 1 m od granic działek sąsiednich, granicy ogrodu i dróg komunikacyjnych w ogrodzie".
Tunele można też wietrzyć, otwierając ich drzwiczki i odwijając folię pokrywającą ich powierzchnię. Szklarnie oczywiście też posiadają drzwi i uchylne okna, jednak z reguły daje to mniejsze możliwości wietrzenia, niż w przypadku tunelu. Gdy zrobi się dostatecznie ciepło, tunel można zdemontować całkowicie, pozostawiając rośliny bez osłony. Dzięki temu możemy używać tanich tuneli niskich, które są usuwane, gdy rośliny podrosną. To bardzo ogranicza koszt uprawy.
Szklarnie są natomiast konstrukcjami stałymi, których nie można przestawiać (jeśli już - to jest to dosyć trudne). Budowa szklarni wymaga więcej wysiłku i środków finansowych. Z drugiej strony są jednak bardziej wytrzymałe od tuneli, co pozwala montować w nich różne urządzenia, takie jak stoły do produkcji rozsad, półki, pojemniki podwieszane, czy instalację zraszającą. W bardziej solidnych tunelach można wprawdzie też montować podobne urządzenia, konstrukcje te mają jednak charakter raczej tymczasowy.
Kolejną cechą różniącą szklarnie od tuneli jest możliwość uzyskania wysokich temperatur pod tymi osłonami. Temperatura w tunelu raczej nigdy nie przekracza 40°C, gdyż dalszy wzrost temperatury hamowany jest przez wzrost wilgotności powietrza. W ciągu nocy tunel też znacznie bardziej się wychładza.
Jak widać, to czy wybrać tunel czy szklarnię, zależy przede wszystkim od naszych potrzeb i wymogów roślin, które decydujemy się uprawiać, a także od możliwości finansowych. Choć szklarnie są droższe, nie zawsze okazują się lepsze. W wielu przypadkach bardziej praktyczny może okazać się tani, niski tunel foliowy.
Więcej na temat tuneli foliowych można przeczytać w artykule uprawa warzyw pod osłonami (folie i tunele foliowe). Zapraszam też do zapoznania się z instrukcją jak samodzielnie zbudować tunel niski.
Mam nadzieję, że niebawem uda nam się przygotować też szersze opracowanie na temat szklarni ogrodowych, w którym omówimy poszczególne rodzaje szklarni, a także podpowiemy jak wybrać właściwą lokalizację i na co zwrócić uwagę przy budowie lub zakupie gotowej szklarni.
Opracowano na podstawie: C. Brickell, Wielka Encyklopedia Ogrodnictwa, Muza SA, Warszawa 1994, s. 474-490; M. Bosiacki, Szkło czy folia?, Działkowiec, Nr 1/2010, s. 64-65; K Grudzień, ABC uprawy pod osłonami, Działkowiec, nr 2/98, s. 43; A. Zaniewicz-Bajkowska, Tunele foliowe dla działkowców, Dzialkowiec, nr 2/98, s. 42.
