Cebula szalotka - uprawa, zastosowanie

Szalotka to cebula gniazdowa, tworząca gniazdo podłużnie-jajowatych drobnych cebul potomnych, z których można ją rozmnażać wegetatywnie. Prawidłowa nazwa botaniczna to czosnek askaloński (Allium ascalonicum). Pochodzi z Bliskiego Wschodu, a w Europie największymi jej producentami są: Francja, Włochy, Belgia i Holandia. W Polsce jest uprawiana głównie amatorsko, w ogrodach działkowych i przydomowych. Warto się nią zainteresować gdyż posiada liczne walory smakowe, zdrowotne, a także doskonale się sprawdza w uprawie amatorskiej.

cebula szalotka
Szalotka jest ceniona za łagodny smak, najłagodniejszy ze wszystkich warzyw cebulowych

Co ciekawe, amatorska uprawa cebuli szalotki w naszym kraju ma bardzo długą tradycję, a informacje o niej można znaleźć w bardzo starych podręcznikach ogrodnictwa. Pokazuje to, że cebula szalotka została bardzo polubiana przez polskich działkowców.

Doczekaliśmy się licznych miejscowych populacji szalotki, rozmnażanych wyłącznie przez podział gniazd. Tworzą one cebule różnego kształtu - wydłużone, mniej lub bardziej kuliste, a nawet spłaszczone. Odmiany łagodne mają żółto-słomkową barwę łusek, natomiast te o jasnobrązowych łuskach są nieco pikantne. Uprawiający ją działkowcy często nawet nie wiedzą, że to właśnie szalotka, a nazywają ją cebuloczosnkiem lub cebulą rodzinną (właśnie z racji licznie tworzonych cebul potomnych).

Szalotka - zastosowanie, wartości odżywcze

Szalotka jest ceniona za łagodny smak, najłagodniejszy ze wszystkich warzyw cebulowych. Można ją użytkować w różnych fazach wzrostu, rozpoczynając od zbiorów na szczypior w pęczkach (w gnieździe pozostawia się po 2 lub 3 cebule do dalszego wzrostu), a kończąc na zbieraniu w pełni dojrzałych, uformowanych cebul. Cebule są doskonalą przyprawą kuchenną, można je też wykorzystać do przygotowywania marynat, konserw i sosów. A kto lubi, może po zakończeniu pracy na działce po prostu posmarować chleb masłem lub twarogiem i dodać pokrojonej szalotki oraz rzodkiewki, przygotowując w ten sposób smaczne i bardzo pożywne kanapki.

To warzywo powinno się znaleźć w jadłospisie wszystkich osób, które lubią jeść to, co zdrowe. Swe wyjątkowe właściwości dietetyczne i zdrowotne cebula szalotka zawdzięcza obecności olejku lotnego, którego posiada znacznie więcej niż cebula zwyczajna. Jednym z najbardziej cennych składników zawartych w szalotce są flawonoidy (znajdziemy je zarówno w cebulach jak i w szczypiorze szalotki), które wzmacniają działanie witaminy C. W szczypiorze jest też sporo witaminy C i z tego połączenia uzyskujemy naturalnego pochodzenia "rutinoskorbin", ceniony we wzmacnianiu odporności i leczeniu przeziębień. Flawonoidy wspomagają też układ krwionośny i zmniejszają ryzyko wystąpienia chorób serca. Szalotkę możemy spożywać na surowo, smażyć, suszyć lub mrozić, nie obawiając się utraty cennych flawonoidów. Należy unikać jedynie jej gotowania, gdyż ten proces powoduje znaczny ubytek tych cennych substancji.

cebula szalotka
Szalotka tworzy drobne, podłużne cebule potomne. Ma nieco mniejsze wymagania niż cebula zwyczajna i jest chętnie uprawiana amatorsko przez działkowców i posiadaczy ogrodów przydomowych

Cebula szalotka - uprawa na działce

Szalotka - wymagania uprawowe
Uprawa szalotki odbywa się podobnie jak uprawa cebuli z dymki. W porównaniu do cebuli zwyczajnej szalotka ma jednak nieco mniejsze wymagania glebowe i klimatyczne - udaje się na gorszych stanowiskach i może zimować bez przykrywania. Trzeba jednak pamiętać, że ze względu na płytki system korzeniowy, szalotka ma duże wymagania wodne, zwłaszcza na początku wegetacji.

Cebula dymka - uprawa, sadzenie, nawożenieCebula dymka - uprawa, sadzenie, nawożenie
Cebula dymka to sprawdzony sposób na zdrową i dorodną cebulę z własnej działki lub ogrodu przydomowego. Zobacz co to jest dymka, dlaczego uprawa cebuli z dymki jest łatwiejsza, jaki jest najlepszy termin na sadzenie cebuli dymki. Być może zaskoczy Cię jak duży wpływ ma odpowiednie nawożenie takiej uprawy oraz dobór sąsiedztwa innych warzyw, korzystnych dla zdrowego wzrostu cebuli. Już za chwilę poznasz moje sekrety jak poprawić plonowanie, wzrost i smak cebuli z dymki! Więcej...

Cebulę szalotkę najlepiej sadzić na glebach lekkich, przepuszczalnych, o dobrej strukturze. Przed sadzeniem glebę można wymieszać z kompostem. Wymagana jest niska zawartość azotu w glebie, gdyż jego nadmiar powoduje jaśniejsze zabarwienie łusek oraz purpurowe zabarwienie miąższu. Dlatego ewentualne nawożenie obornikiem stosuje się tylko rok wcześniej, nie wolno go stosować tuż przed sadzeniem.

Działkowcy stosujący nawożenie mineralne, mogą zastosować dawki nawozów podobne jak w przypadku cebuli zwyczajnej, z tym wyjątkiem, że nawożenie azotowe musi być o połowę mniejsze.

Cebula szalotka - sadzenie.
Cebule szalotki sadzimy w pierwszej połowie kwietnia. W zależności od wielkości sadzonych cebulek, rozstawa powinna wynosić od 20 - 30 x 10 - 15 cm. Na wczesny pęczkowy zbiór najlepiej nadają się większe cebule (o średnicy około 20 mm), a na zbiór w fazie pełnej dojrzałości, można sadzić mniejsze.

W celu przyspieszenia zbiorów, grządki okrywa się agrowłókniną lub folią. Pozwala to przyspieszyć zbiór o około 7 do 10 dni. Jeżeli jednak osłony zdejmiemy zbyt późno, możemy spowodować deformację szczypioru. Dlatego osłony trzeba usunąć najpóźniej po 2 tygodniach.

Cebula szalotka - zbiory
Dojrzałość fizjologiczną cebule osiągają około połowy lipca. Moment ten rozpoznamy po załamywaniu się szczypioru oraz pojawieniu się suchej łuski. Jeżeli cebule chcemy przeznaczyć do przechowywania, to należy je zbierać gdy szczypior jest jeszcze zielony i w połowie załamany. Szczypior odcina się 5 do 8 cm powyżej cebulki. Następnie cebule dosuszamy i przechowujemy w taki sam sposób jak czosnek, w miejscu suchym i przewiewnym, w temp. powyżej 18°C.

Jeżeli zbiór opóźnimy, gniazda zaczną się rozpadać na pojedyncze cebule, które będą się ponownie ukorzeniać. Niezebrane cebule wznawiają wzrost po przejściu okresu spoczynku fizjologicznego, a roślina może przetrwać do następnego roku.

Poza opisanym powyżej sadzeniem wiosną, cebule szalotki można też sadzić jesienią na wczesny zbiór wiosenny szczypioru.

Uprawa szalotki z nasion
Szalotkę można też uprawiać z nasion. Ponieważ szalotka siana z nasion początkowo wzrasta wolno i może być zagłuszona przez chwasty, zaleca się siew nasion na rozsadniku i wysadzanie na grządki dopiero gdy rośliny wytworzą 2 lub 3 liście, co następuje w okresie od 4 do 6 tygodni po wschodach. Z tego względu jest to metoda bardziej pracochłonna i amatorsko raczej się jej nie stosuje. Kto się jednak zdecyduje, może wybierać spośród nasion kilku odmian szalotki zagranicznego pochodzenia - m.in. Bonilla F1, Creation F1, Matador F1, Ambition F1, a także polskiej odmiany Toto, produkowanej przez PlantiCo z Gołębiewa.

Przeczytaj również:

Cebula zwyczajna - uprawa na działce
Cebula zwyczajna (Allium cepa) jest rośliną dwuletnią, przeważnie jednak uprawianą jako jednoroczna. Jest jedną z najstarszych znanych ludzkości roślin uprawnych, uprawianą i spożywaną od ponad 5 tys. lat. Obecnie jest powszechnie znana i ceniona na całym świecie. Swoją popularność zawdzięcza wysokim walorom smakowym i dietetycznym oraz właściwościom leczniczym. Zobacz jak wyglą uprwa cebuli na działce. Więcej...

Czosnek - sadzenie, uprawa na działce, choroby
Czosnek to jedno z popularniejszych warzyw cebulowych, cenione za swój smak i wartości odżywcze, a także właściwości lecznicze. Ogrodnikowi przydaje się też do przygotowywania naturalnych preparatów przeciw chorobom i szkodnikom roślin. Nic dziwnego więc, że tak wiele osób chce uprawiać czosnek na działce. Zobacz jak wygląda sadzenie i uprawa czosnku na działce oraz jakie choroby czosnku mogą zagrażać Twoim uprawom. Więcej...

przechowywanie warzyw przez zimęPrzechowywanie warzyw przez zimę
Aby zapewnić sobie dostęp w okresie zimowym do świeżych warzyw pochodzących z naszej działki lub ogródka, konieczne jest przestrzeganie pewnych zasad - nie tylko co do sposobu przechowywania warzyw, ale również co do wyboru odmian nadających się do przechowywania, sposobu ich uprawy i terminu zbioru. Oto jak przez zimę przechować cebulę i czosnek, marchew, pietruszkę, seler i wiele innych warzyw. Więcej...

Opracowano na podstawie: C. Brickell, Wielka Encyklopedia Ogrodnictwa, Muza SA, Warszawa 1994, s. 346; prof. dr hab. Maria Tendaj, Wiele możliwości wykorzystania szalotki, Hasło Ogrodnicze, nr 3/2006; dr Dorota Jadczak, prof. dr hab. Marian Orłowski, Nie tylko cebula zwyczajna, Hasło Ogrodnicze, nr 11/2000; materiały reklamowe firmy Bejo Zaden Poland.