Warzywa strączkowe - polecane odmiany, uprawa w ogrodzie

Warzywa strączkowe są dla nas cennym źródłem witamin i składników pokarmowych (min. błonnika i białka roślinnego). Ponadto dobrze wpływają na glebę na działce i są łatwe w uprawie, przez co doskonale nadają się do upraw amatorskich w ogródkach działkowych. Zobacz jakie warzywa strączkowe warto posadzić w ogrodzie warzywnym i zapoznaj się z zasadami uprawy warzyw strączkowych? Polecamy najlepsze odmiany bobu, grochu i fasoli!

Warzywa strączkowe - bób
Warzywa strączkowe - bób

Warzywa strączkowe - bób (Vicia faba)

Bób jest warzywem strączkowym jednorocznym, wytwarzającym sztywne, proste i niezbyt rozgałęzione łodygi. Jego nasiona nadają się do bezpośredniego spożycia lub do mrożenia. Popularność bobu w uprawach amatorskich stale rośnie.

Bób możemy uprawiać z rozsady lub siewu bezpośrednio do gruntu. Nasiona kiełkują w dość niskiej temperaturze. W uprawach amatorskich z rozsady, nasiona wysiewamy w połowie lutego do pojemników, a następnie rozsadę wysadzamy do gruntu pod koniec marca. Siew bezpośrednio na grządki, w zależności od warunków pogodowych, przeprowadzamy w możliwie najwcześniejszym terminie - na przełomie marca i kwietnia. Nasiona wysiewamy rozstawie 20x40 cm, umieszczając po 3 nasiona na głębokości około 5 cm..

W okresie wegetacji powinniśmy usuwać chwasty i spulchniać glebę w międzyrzędziach. W fazie kwitnienia i zawiązywania strąków, przy suchej pogodzie, dużego znaczenia nabiera odpowiednio obfite nawadnianie uprawy bobu. U odmian wysokich wskazane jest wykonanie podpór z siatki rozpiętej na palikach wokół rzędu, a także, gdy rośliny wytworzą po około 6 strąków, uszczykiwanie wierzchołków wzrostu, pomaga to zapobiegać występowaniu najgroźniejszego szkodnika bobu - mszycy trzmielinowo-burakowej, a także skoncentrować energię rośliny na rozwoju nasion

Zbiory tego warzywa strączkowego są możliwe po około 12 do 16 tygodniach od siewu. Przeprowadzamy je w fazie pełnego wzrostu strąków, gdy są one napęczniałe, a nasiona znajdują się w dojrzałości mlecznej.

Jedną z najbardziej popularnych odmian bobu jest 'Windsor Biały'. Jest to bardzo smaczna odmiana średnio wczesna. Rośliny osiągają ponad metr wysokości, na roślinie tworzy się od 6 do 10 szerokich strąków z dużymi, zielonobiałymi nasionami. Z odmian wysoko rosnących warto zwrócić również uwagę na odmianę 'Bachus', która charakteryzuje się długimi strąkami i dużymi nasionami, a także plenną i równomiernie dojrzewającą, średnio wczesną odmianę 'Jankiel Biały'. Z odmian niższych, drobnonasiennych polecamy bób 'Orlik', wyrastający do 70 cm wysokości.

Warzywa strączkowe - fasolka szparagowa
Warzywa strączkowe - fasolka szparagowa

Warzywa strączkowe - fasola (Pheseolus)

W uprawach na działkach spotykane są dwa rodzaje fasoli. Fasola zwykła jest rośliną jednoroczną. Występują odmiany karłowe o pokroju krzaczastym, pośrednie i pnące. Nasiona fasoli zwykłej są raczej niewielkie, uprawia się odmiany na suche nasiona, szparagowe i flageolet. Znacznie większe nasiona ma fasola wielokwiatowa. Jest to roślina wieloletnia, w naszym klimacie uprawiana jednak jako jednoroczna. Jest to warzywo strączkowe o dość silnym wzroście. Uprawiane są głównie odmiany pnące, przeznaczone na suche nasiona.

To warzywo strączkowe uprawiamy wyłącznie z siewu wprost do gruntu. Siejemy ją w maju (fasolę zwykłą dopiero w drugiej połowie maja).

Najlepsze do uprawy fasoli są gleby żyzne, dobrze utrzymujące wilgoć, o niskiej zawartości azotu. U odmian karłowych nasiona wysiewamy na głębokość 2 do 5 cm, w odległościach co 8 do 10 cm w rzędzie i około 40 cm między rzędami. Odmiany tyczne wysiewamy w rzędy podwójne, co 50 do 60 cm, odległość między rzędami około metra.

Warzywa strączkowe - fasola
Warzywa strączkowe - fasola

Odmiany pnące wymagają ustawienia tyczek (co najlepiej zrobić zaraz po siewie), płytkiego spulchniania gleby między rzędami, odchwaszczania, a w okresie kwitnienia i zawiązywania strąków - regularnego podlewania.

Zbiory fasoli zwykłej są możliwe po 7 do 13 tygodniach, a fasoli wielokwiatowej po 13 do 17 tygodniach od siewu. Zbiory fasoli wielokwiatowej przeprowadzamy gdy strąki osiągną nie mniej niż 17 cm długości i są miękkie.

Uprawa fasoli może ucierpieć z powodu antraknozy i bakteriozy. Szkody często wyrządzają również ślimaki.

Z pośród odmian fasoli szparagowej do upraw amatorskich szczególnie polecana jest odmiana 'Blauhilde'. Jest to odmiana tyczna (wysokość ponad 3 m) tworząca długie, bezwłókniste strąki o ciekawej, fioletowo-niebieskiej barwie. Po ugotowaniu strąki stają się zielone. Wymaga stosowania podpór lub uprawy przy wysokich płotach. Z pośród odmian żóltostrąkowych warto zwrócić uwagę na dwie średnio wczesne odmiany - 'Polkę' oraz 'Galopkę', których zaletami są: odporność na choroby (antraknozę i bakteriozę obwódkową) oraz dobre plonowanie. Na suche nasiona nadają się takie odmiany fasoli jak 'Narew' (odmiana karłowa, średnio wczesna) czy 'Piękny Jaś' (odmiana tyczna, późna).

Warzywa strączkowe - groch
Warzywa strączkowe - groch

Warzywa strączkowe - groch (Pisum sativum)

Groch jest warzywem jednorocznym, osiągającym wysokość do nawet 3 m u odmian wysokich i zaledwie kilkudziesięciu centymetrów wysokości, u odmian karłowych. Rośliny pną się i chwytają za pomocą wąsów czepnych. W zależności od budowy strąka, można wyróżnić groch cukrowy, którego strąki nie posiadają wyściółki pergaminowej i nadają się do spożycia w całości, oraz groch łuskowy, wytwarzający wyściółkę, u którego spożywa się nasiona niedojrzałe. Nasiona grochu zazwyczaj spożywa się po ugotowaniu, można je również spożywać na surowo, a niektóre także suszyć. Groch nadaje się również do mrożenia.

Uprawa tego warzywa strączkowego wymaga stanowisk otwartych, gleb żyznych, przepuszczalnych i wilgotnych. Groch możemy uprawiać w drugim lub trzecim roku po oborniku. Wskazane jest w roku poprzedzającym uprawę, zastosować nawożenie fosforem i potasem. Groch możemy uprawiać po większośći roślin warzywnych, jedynie poza roślinami motylkowymi. Na jednym stanowisku nie powinniśmy uprawiać grochu częściej niż co 4 lata.

Groszek zielony - uprawa i polecane odmiany
Groszek zielony to doskonałe źródło kwasu foliowego oraz witamin A i C. Oprócz cennych wartości odżywczych, uprawa zielonego groszku nie sprawi wiele trudności, a ponadto niektóre odmiany groszku zielonego będą zdobić warzywne grządki. Dowiedz się na co zwrócić uwagę podczas uprawy groszku zielonego oraz kiedy i jak należy go wysiewać. Więcej...

Spośród odmian tego warzywa strączkowego, jako pierwsze można wysiewać karłowe odmiany grochu pod osłonami lub płaskimi przykryciami. Wysiewamy jak najwcześniej na wiosnę, gdy tylko temp. gleby osiągnie około 10°C. Nasiona wysiewamy w rzędach co 3 do 4 cm na głębokości 3 do 5 cm. Odstępy między rzędami powinny wynosić około 20 cm.

Siewki warto chronić przed ptakami stosując osłonę z siatki. Niektóre odmiany wymagają ustawienia podpór po obu stronach rzędów. Podczas kwitnienia i zawiązywania strąków, o ile nie wystąpiły obfite opady deszczu, uprawę nawadniamy regularnie, co najmniej raz w tygodniu.

Strąki grochu cukrowego zbieramy gdy są w pełni wyrośnięte, gdy nasiona są jeszcze w fazie zawiązków. Jeżeli zbiór opóźnimy nasiona staną się twarde i stracą walory smakowe. Groch łuskowy zbieramy natomiast dopiero po całkowitym wyrośnięciu strąków i wykształceniu się nasion.

Warzywa strączkowe - groch
Warzywa strączkowe - groch

Do uprawy na działkach polecamy typowo amatorską odmianę 'Telefon'. Jest to odmiana późna, osiągająca około 2 m wysokości, wymagająca podpór. Strąki duże, wypełnione dużymi, słodkimi nasionami. Z wcześniejszych odmian warto zwrócić uwagę na odmiany takie jak 'Cud Kelwdonu' czy 'Pionier'. Z pośród odmian grochu cukrowego polecamy groch 'Iłówiecki' o drobnych, 8 centymetrowych strąkach, który można spożywać w całości. Zbiory są możliwe po około 86 do 90 dniach od wysiewu. Inne odmiany grochu cukrowego to 'Bajka' (odmiana późna, o gładkich nasionach i dużych strąkach, również polecana do uprawy amatorskiej), czy też 'Kent' (odmiana średnio wczesna).

Przeczytaj również:

Fasola szparagowa - kiedy siać, uprawa, odmiany
Nasiona fasoli szparagowej zawierają dużo białka i są cennym źródłem witamin, a do tego wiele odmian fasoli szparagowej ma walory dekoracyjne, stając się ozdobą warzywnej grządki.Poznaj zasady uprawy fasoli szparagowej i dowiedz się kiedy siać fasolę szparagową aby uzyskać duży plon smacznych fasolek. Więcej...

Siew warzyw do gruntuSiew warzyw do gruntu
Siew warzyw wprost do gruntu jest najłatwiejszym sposobem uprawy warzyw z nasion. W odróżnieniu od uprawy warzyw z rozsady, nie musimy wysiewać nasion do skrzyneczek czy doniczek, nie potrzebujemy szklarni, tuneli ani inspektów. Jakie są zalety i wady takiego sposobu uprawy warzyw? Jakie warzywa można wysiewać bezpośrednio do gruntu? I od kiedy można rozpocząć siew warzyw do gruntu? Więcej...

Płodozmian warzyw na działce - przykładyPłodozmian warzyw na działce - przykłady
Płodozmian warzyw, czyli sadzenie kolejno na tej samej grządce różnych gatunków roślin warzywnych, poprawia ich wzrost i plonowanie oraz pomaga uniknąć przenoszenia chorób i szkodników. Warto zatem wiedzieć jakie warzywa sadzić po sobie żeby były zdrowe i smaczne. Oto 3 doskonałe przykłady na płodozmian warzyw na działce. Więcej...

Opracowano na podstawie: C. Brickell, Wielka Encyklopedia Ogrodnictwa, MUZA SA, Warszawa 1994, s. 341 - 344; D. Jadczak, Groch i bób, Działkowiec, nr 2/04, s. 48 - 49; A. Zaniewicz-Bajkowska, Warzywa których nie może zabraknąć na działce, Działkowiec, nr 5/04, s.53.