Rośliny trujące w ogrodzie


Owoce bzu koralowego wyglądają apetycznie. Niestety ich spożycie może skończyć się zatruciem!


Mak, choć tak piękny, bywa zdradliwy. Trujące mogą być wszystkie części tej rośliny. Umiejętnie stosowany staje się jednak surowcem zielarskim i ma zastosowanie w medycynie. Wysuszony sok mleczny, zebrany z nacięcia niedojrzałych makówek, wykorzystywano też do produkcji narkotyków.

Uprawiając rośliny na działce lub w ogrodzie nie zawsze zdajemy sobie sprawę z tego, że wiele gatunków, powszechnie uznawanych za ozdobne, zawiera substancje chemiczne odpowiedzialne za ich trujące właściwości.

Rośliny wytwarzają wiele związków wtórnych, które w środowisku naturalnym odgrywają ważną rolę, między innymi w ich ochronie przed atakami szkodników oraz porażeniem przez patogeny. Duża grupa gatunków produkuje także substancje chemiczne o nieprzyjemnym zapachu i smaku, głównie po to by nie stać się posiłkiem roślinożerców.

Kontakt z sokiem lub potarcie liści niektórych gatunków trujących może powodować krótko utrzymujące się zaczerwienienie i pieczenie skóry, ale istnieje także duża grupa roślin o silnych właściwościach trujących, których pod żadnym pozorem nie należy pielęgnować bez zachowania podstawowych zasad bezpieczeństwa. W innym przypadku może okazać się konieczna wizyta u lekarza lub nawet dłuższy pobyt w szpitalu.

Jeśli w ogrodzie znajdują się rośliny trujące należy mieć się na baczności i zwracać szczególna uwagę zwłaszcza na bawiące się dzieci. Właśnie u dzieci bardzo często dochodzi do poważnych zatruć, ponieważ kosztują one każdą napotkaną rzecz nie omijając przy tym ogrodowych roślin. Podczas gdy u osób dorosłych zatrucie po spożyciu trującej rośliny często ma przebieg łagodny to u maluchów mogą pojawić się poważne komplikacje. Dzieci skuszone kolorem owoców lub kwiatów często nieświadomie próbują ich smaku, co w skrajnych przypadkach może nieć tragiczny skutek.

Związki trujące występują u gatunków należących do wszystkich grup roślin ozdobnych. Można je spotkać zarówno u jednorocznych, jak też gatunków dwuletnich, bylin oraz drzew i krzewów. Szczególnie dużo gatunków trujących występuje w zastępach roślin cebulowych.

Już wczesną wiosną pojawiają się pierwsze rośliny zawierające w swoich tkankach wiele związków powodujących u ludzi po spożyciu zatrucia. Można tutaj wymienić wszystkie uprawiane w ogrodach narcyzy (Narcissus sp.), hiacynty (Hyacinthus sp.), wiosenne jaskry (Ranunculus sp.), ziarnopłon wiosenny (Ficaria verna), śniedki (Ornithogalum sp.), śnieżyczka przebiśnieg (Galanthus nivea).

Wśród wiosennych bylin większość gatunków z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae) należy do roślin trujących. Będą tutaj zaliczały się wszystkie gatunki zawilców wiosennych (Anemone sp.), miłków (Adonis sp.), ostróżek (Delphinium sp.) oraz ostróżeczek (Consolida sp.), ciemierniki (Helleborus sp.), ranniki (Eranthis sp.), zdrojówki (Isopyrum sp.), sasanki (Pulsatilla sp.), Orliki (Aquilegia sp.) oraz knieć błotna (Caltha palustis) i przylaszczki (Hepatica sp.).

Również pięknie zakwitające późną wiosna piwonie (Peonia sp.), powojniki (Clematis sp.), barwinki (Vinca sp.) i złotokapy (Laburnum sp.) należą do roślin trujących, z którymi trzeba obchodzić się ostrożnie i unikać zarówno kontaktu ich soku z powierzchnią skóry, jak też spożycia nawet najmniejszego fragmentu rośliny.

Wczesnym latem należy zwracać szczególną uwagę na dzieci bawiące się w pobliżu krzewów wawrzynka wilczełyko (Dahne mezereum) oraz bzu koralowego (Sambucus racemosa) ponieważ mogą się skusić na skosztowanie apetycznie wyglądających czerwonych owoców, a przez to narazić się na bardzo silne zatrucie organizmu.

Szczególną uwagę należy zachować także podczas pielęgnacji zimowitów jesiennych (Colchicum autumnale), które zawierają bardzo toksyczną kolchicynę. Ten pseudoalkaloid spożyty nawet w bardzo niewielkiej ilości może powodować bardzo groźne zatrucia. Kolchicyna wpływa także na prawidłowy przebieg podziałów komórkowych powodując ich poważne zakłócenia.

Innym sposobem działania cechują się związki zawarte w wielu roślinach z rodziny baldaszkowatych (Apiaceae), do których należą także uprawiane powszechnie w ogrodach koper, marchew, seler oraz pietruszka. Substancje te po dostaniu się do organizmu lub na powierzchnię skóry wywołują reakcje nadwrażliwości na promienie słońca nazywaną powszechnie fotouczuleniem. Związki te zawarte są w dużej ilości w częściach zielonych, ale mogą także znajdować się w korzeniach. Dlatego spożywając duże ilości wyżej wymienionych warzyw należy unikać kontaktu skóry z intensywnym południowym słońcem, szczególnie w miesiącach letnich.

Gwidon