Ptaki w ogrodzie

Ptaki w ogrodzie lub na działce mogą być postrzegane zarówno jako nasi przyjaciele, np. sprzymierzeńcy w walce ze szkodliwymi owadami, jak i jako szkodniki naszych upraw, wyjadające nasiona i owoce. Dowiedz się jaka jest szkodliwość ptaków w ogrodzie oraz zobacz jak ważną rolę pełnią one w przyrodzie. Lepiej je odstraszać czy wręcz zaprosić do naszego ogrodu? Oto jak okiełznać ptaki w ogrodzie i cieszyć się z ptasiego towarzystwa!

ptaki w ogrodzie
Ptaki w ogrodzie mogą być miłym towarzystwem.
Zdarza się również że są sprawcami poważnych szkód

Efekty bytowania ptaków w ogrodzie

Naszymi sprzymierzeńcami w ogrodzie są przede wszystkim ptaki owadożerne - żywiące się głównie owadami, a także innymi drobnymi bezkręgowcami, takimi jak pająki, dżdżownice, ślimaki. Jako nasi sprzymierzeńcy owadożerne ptaki w ogrodzie mogą ograniczać występowanie wielu szkodników roślin na działkach i w ogrodach.

Nieco gorzej jest z ptakami roślinożernymi, które żywią się przeważnie nasionami, owocami, pączkami drzew i krzewów, listkami i młodymi pędami, bo te mogą znacząco uszkadzać nasze rośliny i obniżać plony z działki. Choć i tu znajdzie się pewien argument na korzyść ptaków, bo pobieranie przez ptaki pokarmu roślinnego, ma duże pozytywne znaczenie dla rolnictwa, odchwaszczają one bowiem pola i ogrody, żywiąc się owocami i nasionami chwastów.

Należy jednak zaznaczyć, iż wiele ptaków owadożernych w pewnych porach roku żywi się pokarmem roślinnym, natomiast ptaki roślinożerne zjadają dużo owadów i innych drobnych zwierząt. Szpak, czy kos latem i wiosną pobierają pokarm w postaci owadów, jesienią i zimą spożywają natomiast owoce oraz nasiona. Wróble i zięby, żywiące się głównie ziarnami, wiosną i latem zjadają dużo owadów, a swoje pisklęta karmią wyłącznie lub w znacznym stopniu owadami.

Zanim postawimy diagnozę i oskarżymy ptaki o spowodowanie zniszczeń na naszej działce, warto bliżej się zapoznać z tym, jakie szkody i które ptaki mogą wyrządzić.

Częstym objawem żerowania ptaków w ogrodzie są wydziobane pąki na drzewach i krzewach. Okrywy pąków znajdują się na ziemi pod roślinami. Te zniszczenia mogą być spowodowane przez różne ptaki, min. gile. Kosy i szpaki upodobały sobie nasze sady. W wyniku ich żerowania podziobane są owoce, a owoce jagodowe zjadane mogą być w całości. Jaskółki mogą być szkodnikami w ogrodzie ozdobnym - poszarpane pierwiosnki i krokusy to często efekt działań właśnie jaskółek. Sójki natomiast gustują w warzywach strączkowych, obżerając uprawy grochu i bobu. Warzywa kapustne i krzewy owocowe (szczególnie czarne porzeczki) oraz uprawy grochu i fasoli mogą być uszkadzane przez dzikie gołębie. W efekcie obserwujemy objedzone liście warzyw kapustnych. Młode rośliny mogą być powyrywane z korzeniami. U porzeczek niszczone są liście i owoce.

Jak widać, miłośnik uprawy działki, nawet będąc również miłośnikiem ptaków, może nieco się zniechęcić do ich towarzystwa, gdy uprawy zostaną tak dotkliwie poniszczone. Jednak postępując w odpowiedni sposób możemy zminimalizować negatywne strony bytowania ptaków w ogrodzie, jednocześnie nie ograniczając ich pozytywnego wpływu jako pomocników w walce z wieloma owadami.

Odstraszanie ptaków w ogrodzie

Jak wcześniej wspomnieliśmy, ptaki w ogrodzie mogą niestety być sprawcami wielu szkód. Dlatego też niektórzy z nas będą zapewne chcieli ograniczyć mnogość ptasiego towarzystwa. Należy tu jednak pamiętać, iż niektóre gatunki ptaków znajdują się pod szczególną ochroną. Ewentualne metody odstraszania muszą być w miarę humanitarne.

Najbardziej skuteczne w odstraszaniu ptaków są metody sokolnicze. Dzięki wykorzystaniu odpowiednich gatunków ptaków drapieżnych uzyskuje się 100% skuteczność i niezawodność metody. Niestety, jeżeli nie mamy znajomego sokolnika, usługa profesjonalisty okaże się zbyt droga i mało praktyczna w warunkach działki, gdyż wymaga w zasadzie codziennej pracy sokolnika w terenie.

W warunkach ogrodu działkowego stosuje się zatem inne metody odstraszania ptactwa. Znacznie łatwiejsze w zastosowaniu, choć niestety również mniej skuteczne. W zasadzie najskuteczniej można ptaki odstraszać od grządek i rabat w ogrodzie, rozpinając sznurki z nawleczonymi paskami lśniącej, niebieskiej folii. Skuteczność tej metody bazuje na tym, iż ptaki boją się przedmiotów niebieskich i błyszczących. Choć niestety z czasem mogą się przyzwyczaić do tej "przeszkody", dlatego też warto zamiennie stosować inne sposoby odstraszania ptaków.

ptaki w ogrodzie
Odstraszanie ptaków w ogrodzie

Dosyć nowatorskim sposobem jest odstraszanie przy użyciu sylwetek ptaków drapieżnych. Polega to wywieszeniu w widocznym miejscu naturalnej wielkości sylwetki sokoła lub jastrzębia. Stosuje się też często pomniejszone sylwetki barwy czarnej w postaci naklejek umieszczanych np. na oknach. Niestety i tutaj po pewnym czasie pojawia się problem przyzwyczajenia się ptaków i obniżenie skuteczności tej metody odstraszania.

Kolejna metoda to płoszenie hukowe. Jest to obecnie najczęściej stosowana metoda płoszenia, która niestety posiada również szereg wad. Jednym z głównych problemów jest przyzwyczajenie się ptaków do odgłosów hukowych. Kolejna wada to uciążliwość dla środowiska oraz jeśli używana jest na terenie zabudowanym staje się również irytująca dla zamieszkujących w okolicy ludzi. Zatem w zasadzie nie nadaje się do wykorzystania na działkach (ewentualnie można wykorzystać w niewielkim zakresie).

Kolejną metodą jest odstraszanie przy użyciu odgłosów wydawanych przez ptaki drapieżne. Niestety jest to najmniej skuteczna metoda (niektóre ptaki w ogóle nie reagują na te odgłosy), a do tego urządzenia imitujące odpowiednie dźwięki są dosyć drogie. W warunkach ogrodu działkowego - zupełnie bez sensu.

Jak widać z przeglądu metod odstraszania ptaków, skuteczność poszczególnych sposobów maleje wraz z czasem, gdyż ptaki przestają na te metody reagować. Aby ograniczyć ich bytowanie na naszej działce warto stosować kilka metod na przemian, tj. rozpinanie sznurków z nawleczonymi paskami lśniącej, niebieskiej folii, odstraszanie przy użyciu sylwetek ptaków drapieżnych i ewentualnie odstraszanie hukowe. To ostatnie jednak niezwykle rzadko i tylko jeśli w pobliżu na sąsiednich działkach nie ma sąsiada, którego niechcący również moglibyśmy wystraszyć.

Ze względu na niską skutecznośc metod odstraszania ptaków w ogrodzie, w celu ochrony płodów z działki, stosuje się również rozciąganie siatek nad drzewami i krzewami oraz osłanianie zagonów. Siatki o odpowiednio drobnych oczkach utrudniają ptakom dostęp do roślin.

Ogród przyjazny ptakom

Dla wielu osób jednak ptaki w ogrodzie to miłe i pożądane towarzystwo. Warto zatem zastanowić się jak stworzyć ogród przyjazny ptakom i co zrobić aby ptaki w naszym ogrodzie poczuły się lepiej.

W największym stopniu naszej pomocy ptaki potrzebują w okresie zimowym, kiedy to doskwiera im chłód i mają problemy w zdobyciu pożywienia. W tym okresie możemy nieść pomoc poprzez dokarmianie ptaków. Najprostszą formą dokarmiania jest wysypanie drobno pokrojonego pieczywa wprost na ziemię. Nie jest to jednak sposób zalecany. Karma taka szybko traci swą wartość, a z efektów takich działań skorzystają przede wszystkim najmniej wybredne i najbardziej pospolite gatunki - gołębie, kawki i wróble.

ptaki w ogrodzie
Dokarmianie ptaków zimą

Aby nasza pomoc dotarła do najbardziej potrzebujących ptaków, takich jak sikorki, a także trznadle i dzwońce - konieczne jest przygotowanie odpowiedniego karmnika, w którym zarówno karma jak i korzystające z niej ptaki będą osłonięte przed deszczem i wiatrem. Karmniki dla ptaków w ogrodzie można zawieszać wśród gałęzi drzew, lub mocować do wysokich podpór (zabezpieczy to ptaki przed atakami kotów).

A co warto umieścić w karmniku? Otóż najlepiej wysypywać ziarna zbóż i nasiona zawierające dużo tłuszczu takie jak słonecznik i siemię lniane albo mieszanki dla ptaków oferowane przez sklepy zoologiczne. Z tego pożywienia najbardziej zadowolone będą czyżyki, gile, szczygły i dzwońce. Nieco większym ptakom, takim jak gołębie, synogarlice i ptaki kurowate, można wysypać drobne kawałki suchego pieczywa, płatki i kasze.

W karmnikach często wiesza się również słoninę - przysmak sikorek. Słonina powinna być świeża i surowa, w żadnym wypadku solona lub wędzona. Oprócz słoniny może być łój albo wytopiony tłuszcz wymieszany z nasionami. Dla kosów, kwiczołów, rudzików i gili można wyłożyć suszone owoce jarzębiny, głogu, rokitnika, ligustru, także jabłka i rodzynki. Krzyżówkom i łabędziom w największe mrozy można dać ziarna zbóż i pokrojone warzywa - chleb jedzony przez dłuższy czas i w większych ilościach im szkodzi.

Pokarm dla ptaków nie może zawierać soli, substancji konserwujących i innych dodatków chemicznych - ptasi organizm nie jest przystosowany do ich wydalania, więc stają się one dla niego truciznami. Uważajmy zatem aby ptakom bardziej nie zaszkodzić, niż pomóc.

Ale oczywiście zima to nie jedyna pora roku w ciągu której warto pomagać ptakom. Nasza pomoc będzie przydatna także wiosną, gdy ptaki zakładają gniazda. Tym, które gniazdują w dziuplach (min. sikorkom i szpakom) możemy zafundować budkę lęgową. Konstrukcja budki legowej musi jednak utrudniać dostęp do jaj i piskląt kunom - ssakom drapieżnym wyspecjalizowanym w rabowaniu gniazd. Trzeba ją zawiesić w miejscu niedostępnym dla kotów i złośliwych ludzi.

dokarmianie ptaków zimąDokarmianie ptaków zimą
Czy trzeba dokarmiać ptaki zimą? Zdania na ten temat są podzielone. Jedni uważają, że dokarmianie ptaków zimą jest absolutnie niepotrzebne, ponieważ ptaki zimujące doskonale dają sobie radę same, a dokarmiając, tylko je uzależniamy od podawanego przez człowieka pożywienia. Inni natomiast twierdzą, że powinniśmy to robić, by pomóc im przetrwać zimę. Jedno jest jednak pewne, a mianowicie to, że dokarmiać trzeba z głową. Więcej...

Jeszcze lepsze od budek są prawdziwe dziuple, zatem pozostawienie w ogrodzie lub sadzie starego, dziuplastego drzewa owocowego, które nam już nie służy, może być dla ptaków wspaniałym podarunkiem. Ptaki chętnie umieszczają także gniazda w gęstych krzewach. Sadząc krzewy na działce czy wokół domu, dajemy ptakom okazję do zadomowienia się.

Jeżeli już zaprosiliśmy ptaki do ogrodu, to unikajmy stosowania chemicznych środków ochrony roślin, które mogą być bardzo szkodliwe dla naszych latających przyjaciół.

Przeczytaj również:

Jak pozbyć się kotów z ogroduJak pozbyć się kotów z ogrodu
Choć wiele osób je lubi, koty mogą wyrządzać liczne szkody w ogrodzie, rozkopując grządki, pozostawiając nieprzyjemny zapach, a nawet roznosząc niebezpieczne dla ludzi choroby. Jeżeli zbyt licznie odwiedzają nasz ogród, warto dowiedzieć się jak pozbyć się kotów z ogrodu - przepędzić je raz na zawsze, nie wyrządzając im przy tym krzywdy. Oto sprawdzone sposoby na koty w ogrodzie. Więcej...

pszczoła murarka ogrodowaPszczoła murarka ogrodowa - hodowla, jak zrobić domek
Pszczoła murarka ogrodowa jest niezwykle pożytecznym owadem. Od innych pszczół wyróżnia się większą łagodnością oraz dużą intensywnością zapylania roślin. Dlatego warto murarce ogrodowej zapewnić dobre warunki do bytowania w naszym ogrodzie. Zobacz jak wygląda hodowla murarki ogrodowej i jak łatwo zrobić domek, stanowiący schronienie dla tej pszczoły. Więcej...

Domowe sposoby na mrówki w ogrodzieDomowe sposoby na mrówki w ogrodzie
Domowe sposoby na mrówki w ogrodzie to proste i szybkie metody na skuteczne pozbycie się mrówek z naszego trawnika czy roślin. Domowe środki walki z mrówkami są łatwo dostępne, ekologiczne i nie powodują dużych strat w naszym portfelu - pozwalają wykorzystać to co mamy pod ręką, np. w kuchni. Poznaj najbardziej skuteczne domowe sposoby na mrówki w ogrodzie, które każdy może z powodzeniem zastosować! Więcej...

Opracowano na podstaiwe: C. Brickell, Wielka Encyklopedia Ogrodnictwa, MUZA SA, Warszawa 1994, s. 367, 561,563; J. Romanowski, Stołówka dla skrzydlatych gości, Działkowiec, Nr 11/2003, s. 65-66.