Zobacz!

Orzech włoski - odmiany, uprawa, sadzenie, cięcie

Orzech włoski jest gatunkiem stosunkowo popularnym w naszym kraju. Nie jest trudny w uprawie, a jego owoce są nie tylko smaczne ale i bardzo zdrowe. Warto mieć w swoim ogrodzie choć jednego orzecha włoskiego ale trzeba uważać, gdyż drzewo to może się mocno rozrastać. Dowiedz się więcej jak wygląda sadzenie i uprawa orzecha włoskiego oraz wybierz odmianę odpowiednią do Twojego ogrodu.

orzech włoski
Orzech włoski - owoce

Orzech włoski (Juglans regia) należy do rodziny orzechowate (Juglandaceae). Jest to duże drzewo, które może dorastać do 20 m wysokości, choć w ogrodach zazwyczaj rośnie o połowę niższe. Kora na pniu jest gładka, popielato szara. Liście są duże i pierzaste, składają się z mniejszych listków, szczytowy listek jest największy. Owoce są kuliste, z gładką zieloną okrywą, która po dojrzeniu pęka, ukazując jasno brązową skorupę orzecha, w środku którego znajduje się jadalne wnętrze. Warto wiedzieć, że wnętrze owocu orzecha włoskiego stanowią 2 duże, grube i oleiste liścienie i to właśnie one są przez nas tak chętnie zjadane. Orzechy dojrzewają w październiku. Nowo posadzone rośliny, w zależności od warunków uprawy oraz wybranej odmiany, rozpoczynają owocowanie po 2 - 4 latach od posadzenia.

Orzech włoski - odmiany

Odmian orzecha włoskiego jest naprawdę sporo. Można wyróżnić odmiany późne i wczesne, a także takie o większych lub mniejszych owocach. Odmiany orzecha włoskiego różnią się również siłą wzrostu. Warto też wiedzieć, że drzewa osiągające mniejsze rozmiary, uzyskiwane są dzięki szczepieniu. Dlatego też sadzonki uzyskane przez szczepienie są najczęściej wybierane do ogrodów przydomowych lub działkowych. Oto najbardziej znane odmiany orzecha włoskiego:

Orzech włoski Leopold - jest to polska odmiana o bardzo słabym wzroście, dzięki czemu może być sadzona w mniejszych ogrodach. Należy do grupy odmian średnio-wczesnych. Drzewo odporne jest na choroby. Owocuje w drugim roku po sadzeniu. Owoce są średniej wielkości, smaczne.

Orzech włoski Apollo - odmiana o średnim wzroście, pochodzenia czeskiego, owocuje w trzecim roku od posadzenia, owoce ma średniej wielkości.

Orzech włoski Jupiter - polska odmiana, średnio - późna, wzrost średni, owocuje w trzecim roku po posadzeniu, owoce smaczne, nieco jajowate.

Orzech włoski Koszycki - kolejna polska odmiana, owoce są smaczne, wzrost jest słaby i kulisty nadaje się więc do niewielkich ogrodów, co ciekawe kwiaty tej odmiany orzecha włoskiego są odporne na przymrozki wiosenne, drzewo odporne na choroby, owocuje w drugim roku po posadzeniu.

Orzech włoski Wiśnicz czerwony - odmiana bardzo późna o silnym wzroście, owoc jest bardzo duży (niemal jak piłka do tenisa!), miąższ jest różowawy (stąd nazwa - czerwony), nie bardzo nadaje się do suszenia, najlepiej spożywać go na świeżo, owocuje w trzecim roku po posadzeniu, ogólnie zdrowo rozwija się, jest odporny na choroby.

Orzech włoski Mleczny wczesny - polska odmiana, bardzo wczesna, wzrost średni i kulisty, owoc duży, najlepiej nadaje się do spożywania na świeżo, kwiaty są odporne na wiosenne przymrozki, drzewo rozwija się zdrowo.

Orzech włoski - uprawa, wymagania

Uprawa orzecha włoskiego udaje się najlepiej na glebach głębokich, żyznych i świeżych, dobrze jeżeli są wapienne. Nieodpowiednie podłoże to gleby podmokłe, zbyt ciężkie i zwięzłe. Orzech włoski preferuje stanowiska słoneczne i ciepłe. Najlepsza jest dla niego ekspozycja zachodnia, południowo-zachodnia i północno-zachodnia. Charakteryzuje się dość dużą mrozoodpornością, może być uprawiany na terenie całego kraju. Nawet jeśli czasem przymarznie, posiada dużą zdolność regenerowania uszkodzeń po surowych zimach. Drzewa orzecha włoskiego często bywają natomiast uszkadzane przez późne majowe przymrozki, które powodują zamieranie i czarnienie delikatnych, rozwijających się paków kwiatowych.

wiosenne przymrozki w sadzieWiosenne przymrozki w sadzie
Wiosenne przymrozki w sadzie mogą wyrządzić wiele szkód. Zmarznięte kwiaty lub zawiązki owoców na drzewach owocowych to nierzadki widok. Zobacz kiedy mogą wystąpić przymrozki oraz jak zapobiegać uszkodzeniu roślin sadowniczych przez przymrozek. Oto sprawdzone sposoby na przymrozki w sadzie! Więcej...

Orzech włoski - sadzenie

Przed posadzeniem orzecha włoskiego warto już rok wcześniej przygotować odpowiednio podłoże, na którym będzie rosnąć drzewo. Należy przede wszystkim regularnie odchwaszczać teren pod orzecha włoskiego. Następnie należy głęboko przekopać ziemię. Im głębiej tym lepiej (pamiętajmy, że orzech wytarza palowy system korzeniowy). Bardzo ważne jest również nawiezienie gleby dobrze rozłożonym obornikiem lub kompostem. Nawożenie musi być bardziej intensywne, jeżeli mamy glebę ubogą, piaszczystą. W przypadku gleb kwaśnych warto również dodać dawkę nawozu wapniowego, który nada odpowiednie pH glebie i zwalczy niekorzystny, kwaśny odczyn. Uprawa orzecha włoskiego najlepiej udaje się na glebie o odczynie pH 6,5 - 7,5.

orzech włoski
Orzech włoski - owoce dojrzewające na drzewie

Przyjmuje się dwa terminy sadzenia orzecha włoskiego - jesienią lub wczesną wiosną, gdy pąki i całe drzewo jest w stanie spoczynku. Sadzenie jesienne, czyli w październiku i listopadzie, wydaje się dawać najlepsze wyniki. Wiąże się jednak z ryzykiem przemarznięcia młodego drzewka, dlatego po posadzeniu wokół pędu należy usypać kopczyk z ziemi, który dodatkowo można jeszcze ocieplić liśćmi, kompostem lub gałązkami iglastymi. Usypany kopczyk powinien być na tyle wysoki aby chronił miejsce szczepienia. Termin wiosennego sadzenia orzecha włoskiego pozwala wprawdzie ominąć niebezpieczne dla młodych drzew zimowe mrozy, jednak wegetacja orzecha włoskiego sadzonego wiosną rusza nieco później. Często też, gdy wiosna jest zbyt sucha, drzewka mogą osłabić się lub nawet zacząć chorować. Dlatego orzechy sadzone wiosną trzeba w pierwszych miesiącach regularnie nawadniać. Ostatecznie termin sadzenia orzecha włoskiego należy uzależnić od rejonu, w którym mieszkamy i narażenia na zimowe mrozy oraz możliwości regularnego podlewania wiosną.

Wiosną, w drugiej połowie maja, należy wykonać pierwsze cięcie nowo posadzonych drzew orzechów. Zadaniem pierwszych cięć jest właściwe uformowanie korony orzecha włoskiego.

Orzech włoski - cięcie

Cięcie orzecha włoskiego jest ważne szczególnie w przypadku nowo posadzonych drzew (szczególnie tych rozmnażanych przez szczepienie) i ma na celu właściwe uformowanie korony drzewa. Powinna być ona nie niżej niż na wysokości 1,5 m. U orzechów nie ciętych, pozostawionych samopas, korona jest często tworzona zbyt nisko. Trzeba też usuwać pędy wyrastające z podkładki, poniżej miejsca szczepienia. Stare orzechy tnie się głównie w celu prześwietlenia ich korony oraz przycięcia drzew, które osiągnęły już zbyt duże rozmiary. Warto tu pamiętać, że cięcia orzecha włoskiego nie warto odkładać na kolejne lata, gdyż rany po cięciu zbyt grubych gałęzi ciężko się goją. Orzech włoski najlepiej znosi cięcie pędów, których średnica nie przekroczyła 5 cm.

Bardzo ważny jest właściwy termin cięcia orzecha włoskiego, gdyż roślina ta cięta w niewłaściwym terminie łatwo zapada na choroby. Niestety panuje wiele sprzeczności co do wyboru terminu cięcia orzecha włoskiego. Często zaleca się cięcie orzecha włoskiego pod koniec zimy lub na przedwiośniu, gdy minie ryzyko silnych mrozów ale rośliny nie rozpoczęły jeszcze wegetacji (luty-marzec). Wydaje się, że ten termin powinien ułatwić gojenie się ran po cięciu i zmniejszyć ryzyko przemarznięcia nowo przyciętych gałęzi. Niestety tak nie jest. Na przedwiośniu z ran po cięciu pędów orzecha włoskiego wypływa dużo soku, co utrudnia gojenie się ran po cięciu i sprzyja infekcjom przez grzyby. Wyciekający sok uniemożliwia też zabezpieczenie ran maścią ogrodniczą. Dlatego wg najnowszych wskazań lepszy termin cięcia orzecha włoskiego to druga połowa maja do początku czerwca, gdy młode przyrosty osiągną długość 5 cm. W tym czasie soki w drzewie krążą już na tyle wolno, że nie obserwuje się dużego ich wycieku. Jest to prawdopodobnie najlepszy termin cięcia orzecha włoskiego w klimacie Polski.

Na cięcie orzecha włoskiego należy wybrać ciepły i słoneczny dzień, bez opadów deszczu. Rany po cięciu zabezpieczamy maścią ogrodniczą z dodatkiem środka grzybobójczego.

Katarzyna Matuszak

Przeczytaj również:

choroby i szkodniki orzecha włoskiegoChoroby i szkodniki orzecha włoskiego
Choroby i szkodniki orzecha włoskiego to zagrożenia, które niestety nie należą do rzadkości. Zainfekowany orzech włoski może przez długie lata chorować i wydawać mniejszy plon owoców. Dlatego ważne jest aby nauczyć się jakie choroby i szkodniki zagrażają orzechowi włoskiemu oraz jak prawidłowo je rozpoznawać i dalej leczyć. Dowiesz się tego z poniższego artykułu, w którym opisaliśmy najczęściej występujące choroby i szkodniki orzecha włoskiego. Więcej...

leszczyna pospolitaLeszczyna pospolita - uprawa, odmiany, cięcie
Leszczyna pospolita (Corylus avellana) to krzew dający smaczne i zdrowe orzechy laskowe. Nie ma dużych wymagań uprawowych, leszczynie trzeba jednak zapewnić sporo miejsca do wzrostu. W mniejszych ogrodach można z powodzeniem uprawiać odmiany leszczyny pospolitej, posiadające walory ozdobne i osiągające mniejsze rozmiary. Oto tajniki uprawy leszczyny oraz najciekawsze odmiany do uprawy w ogrodach. Więcej...

cięcie drzew i krzewów owocowychCięcie drzew i krzewów owocowych
Aby zapewnić zdrowy wzrost drzew i obfite plony w naszym sadzie, powinniśmy regularnie, corocznie przeprowadzać cięcie drzew i krzewów owocowych. Poprzez cięcie możemy nadawać młodym roślinom pożądane kształty i stymulować wyrastanie nowych, silnych pędów. Warto zatem poznać tajniki sztuki cięcia drzew i krzewów owocowych. Więcej...

Opracowano na podstawie: Włodzimierz Seneta, Jakub Dolatowski, Dendrologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005, s. 121; Henryk Zdyb, Orzech włoski, Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 2009, s. 75 - 89; Anna Jankowska, Uprawa orzechów włoskich, www.szczepionyorzech.pl; fot. freeimages.com