Hipeastrum, zwartnica - uprawa w domu

Hipeastrum lub inaczej zwartnica (Hippeastrum) to roślina cebulowa z rodziny amarylkowatych (Amaryllidaceae), znana z pięknych, ogromnych kwiatów, pojawiających się w okresie zimowym. W naszym klimacie uprawia się ją w mieszkaniach jako roślinę doniczkową. Zobacz jak dbać o hipeastrum aby jak najdłużej kwitło!

hipeastrum, zwartnica
Hipeastrum, zwartnica

Cebule hipeastrum są bardzo duże, w zależności od wieku rośliny mogą osiągać średnicę od 5 do 12 cm. Z cebuli wyrasta od od 2 do 7 zielonych liści oraz pęd kwiatostanowy w postaci sztywnej, prostej i pustej w środku łodygi o wys. do 60 cm. Na jej szczycie od 2 do 4 bardzo dużych, lejkowatych, szeroko rozwartych kwiatów, mogących osiągać od 10 do nawet 25 cm średnicy. Każdy kwiat jest złożony z 6 mięsistych płatków, a z jego środka wyrastają podwinięte pręciki.

W uprawie doniczkowej obecnie spotykane są głównie odmiany hipeastrum mieszańcowe o barwach kwiatów od białych, poprzez pomarańczowe, różowe do czerwonych. Istnieją także odmiany o kwiatach wielobarwnych, np. z płatkami białymi w środku, a od brzegu czerwonymi lub z płatkami w paski.

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że zwartnica jest często mylona z innym gatunkiem - amarylisem (Amaryllis belladonna), a wręcz w sklepach jest często sprzedawana jako amarylis. Jest to trochę nieuczciwe, gdyż o cebule prawdziwych amarylisów jest dość trudno. Jak rozróżnić te rośliny? Najbardziej widoczne różnice to liczba kwiatów (hipeastrum ma ich do 4, a amarylis do 12) oraz budowa łodygi (u hipeastrum jest ona pusta w środku, a u amarylisa pełna). Rośliny też kwitną o innych porach roku - zwartnice zazwyczaj kwitną zimą lub wczesną wiosną, a amarylis późnym latem.

Uprawa hipeastrum

Hipeastrum można nabyć w postaci cebuli lub egzemplarza już kwitnącego. Kupując cebule zwróćmy uwagę aby nie miały widocznych uszkodzeń czy plam. Jeżeli kupujemy już rosnącą roślinę, warto wybrać egzemplarz, u którego pąki kwiatowe jeszcze się nie otworzyły. Wówczas roślina rozpocznie kwitnienie dopiero u nas w domu i jej kwiatami będziemy się cieszyć możliwie najdłużej.

Kwiaty doniczkowe kwitnące zimąKwiaty doniczkowe kwitnące zimą
Zimową porą, gdy większość czasu spędzamy w mieszkaniu, a za oknem niewiele roślin kwitnie, pojawia się alternatywa w postaci kwitnących zimą kwiatów doniczkowych. Niektóre z nich właśnie zimową porą wiodą prym i swoją oryginalnością przykuwają wzrok. Oto 7 wspaniałych roślin, które wypełnią Twój dom kolorowymi kwiatami w zimie! Więcej...

Cebule hipeastrum sadzi się w grudniu do doniczki wypełnionej przepuszczalną i żyzną ziemią (najczęściej warunki te spełnia zwykła ziemia do kwiatów doniczkowych), koniecznie z dobrą warstwą drenażową na dnie (drenaż można zrobić z kamyczków lub keramzytu). Wsadzamy ją do ziemi na taką głębokość aby od 1/3 do połowy cebuli wystawało ponad powierzchnię gleby i umieszczamy w miejscu widnym (im więcej światła, tym dorodniejsze kwiatostany) w normalnej temp. pokojowej. Doskonale sprawdzają się parapety okienne, nawet te nad kaloryferami. Suche powietrze roślinie nie zagraża, natomiast potrzebuje ona sporo ciepła - temp. uprawy powinna wynosić od 18 do 25°C.

Po kilku dniach pojawi się pęd kwiatowy, a po około miesiącu roślina zakwitnie. Podlewanie hipeastrum rozpoczynamy, gdy zaczyna wyrastać pęd kwiatowy (podlewamy tak aby ziemia była stale lekko wilgotna), a gdy pojawiają się pąki kwiatowe zwiększamy częstotliwość podlewania i możemy rozpocząć nawożenie jednym z dostępnych płynnych nawozów wieloskładnikowych dla roślin kwitnących. Hipeastrum podlewamy wyłącznie od dołu, wlewając wodę na podstawkę pod doniczką, gdyż zalewanie cebuli od góry powoduje jej gnicie.

W okresie wzrostu pędu kwiatowego warto doniczkę co kilka dni obracać, aby pęd rósł prosto ku górze i nie wyginał się w stronę słońca.

Kwitnienie zwartnicy trwa kilka tygodni. Gdy płatki kwiatów zaschną można je oberwać, pozostawiając jednak cały pęd kwiatowy (bierze on udział w fotosyntezie). Roślinę cały czas podlewamy i zasilamy nawozem aż do lata (w tym okresie cebula powiększa swoje rozmiary). Gdy liście zaczynają żółknąć (zazwyczaj ma to miejsce w sierpniu) zaprzestajemy podlewania i nawożenia, pozwalając wyschnąć częściom zielonym i przejść roślinie w stan spoczynku.

Gdy części zielone zaschną doniczkę przenosimy w chłodne i ciemne miejsce. W tym okresie w ogóle nie podlewamy ani nie nawozimy. Można też cebulę wykopać i przechować w suchym torfie. Temp. przechowywania cebuli nie powinna spadać poniżej 10°C.

Rozmnażanie hipeastrum

Okres spoczynku hipeastrum powinien trwać od 2 do 3 miesięcy. Doniczkę z rośliną ponownie wstawiamy do mieszkania w grudniu lub styczniu, rozpoczynając cały cykl od nowa. W tym momencie można też roślinę rozmnożyć, gdyż starsze cebule mogą wydawać od 1 do 2 cebul potomnych. Cebule potomne oddzielamy od cebuli matecznej i sadzimy do osobnych doniczek. Przed sadzeniem warto je zaprawić środkiem grzybobójczym. Zakwitną one nie wcześniej jak po 2 latach. Do tego czasu pielęgnujemy je tak samo jak cebulę rośliny kwitnącej, aby przechodziły okres wzrostu i spoczynku.

Teoretycznie hipeastrum można też rozmnożyć z nasion ale w uprawie domowej nasiona nie zawsze się zawiązują. To nawet lepiej bo zawiązywanie nasion osłabia cebulę, a nam przecież zależy na zdrowej i silnej cebulce.

Hipeastrum na Boże Narodzenie

Kwitnące zwartnice są często sprzedawane w okresie poprzedzającym Święta Bożego Narodzenia, a więc nieco wcześniej niż wypada naturalny okres kwitnienia tych roślin. Sami też możemy uzyskać roślinę kwitnącą już w grudniu. W tym celu w październiku przechowywane cebule wkładamy do podziurawionych plastikowych woreczków, a następnie do lodówki. Chłodzenie w temp. 3 do 7°C powinno trać od 3 do 4 tygodni. Co kilka dni cebule na kilka minut wyciągamy aby je przewietrzyć (zapobiega to ich pleśnieniu). Po zakończeniu chłodzenia sadzimy do doniczek i ustawiamy w ciepłym i widnym miejscu. Następnie postępujemy tak jak przy normalnym trybie uprawy.

Jeżeli zdecydujemy się na wywoływanie wcześniejszego kwitnienia, tak aby kwiaty można było podziwiać już przed świętami, musimy jednak wziąć pod uwagę, że w tym okresie dzień jest najkrótszy w roku i pędy kwiatowe, poszukując światła, mogą się nieco wyciągać. Jeżeli pęd kwiatowy będzie zbyt wiotki, należy go przywiązać do patyka.

Przeczytaj również:

Kwiaty na Boże Narodzenie
Za oknem nie ma już zieleni ani kolorowych kwiatów, a wszędzie króluje szarość lub biel śniegu. Jednak nawet w tym dość smutnym czasie uśpienia przyrody, możemy cieszyć się jej kolorami w naszych mieszkaniach, jakie wprowadzą kwiaty na Boże Narodzenie. Wtedy bowiem zakwitają rośliny dnia krótkiego, a część z nich to główni bohaterowie bożonarodzeniowych dekoracji. Niektóre z nich mogą okazać się doskonałym świątecznym prezentem. Więcej...

poinsecja - gwiazda betlejemskaPoinsecja - Gwiazda Betlejemska
Poinsecja, zwana też gwiazdą betlejemską lub wilczomleczem pięknym, należy do ogromnej rodziny wilczomleczowatych (Euphorbiaceae), liczącej około 2 tys. gatunków. Kojarząca się z Bożym Narodzeniem poinsecja coraz częściej gości jako świąteczna ozdoba w naszych domach. Co robić aby poinsecja jak najdłużej kwitła? Poznaj zasady uprawy i pielęgnacji w domu. Więcej...

Ozdoby bożonarodzeniowe
Do popularnych ozdób bożonarodzeniowych należą stroiki, wieńce wieszane na drzwiach czy rozmaite kompozycje florystyczne. Najpiękniej prezentują się ozdoby wykonane z materiałów naturalnych, a ich wybór jest przeogromny. Chcesz samodzielnie wykonać stroik świąteczny ale nie wiesz jak się do tego zabrać? Szukasz nietypowych pomysłów na materiały do świątecznych ozdób? Przeczytaj koniecznie! Więcej...

Opracowano na podstawie: Wielka ilustrowana encyklopedia roślin ogrodowych, Reader's Digest Przegląd Sp. z o.o., Warszawa 2004, s 311; M. Ulczycka, Kwitnące święta, Działkowiec, Nr 12/2012, s. 7 oraz A. Gawryś, Zachwycające hipeastrum, Magnolia, Nr 8 (grudzień 2012), s. 66-69. Fot. sxc.hu